Thứ bảy, 29/8/2026
Ẩn mình giữa những dãy núi đá vôi trùng điệp ở phía tây nam tỉnh Lạng Sơn, làng du lịch cộng đồng Hữu Liên mang vẻ đẹp nguyên sơ với thung lũng xanh, hồ nước, đồng cỏ và những bản làng bình yên.
Điểm đến này đang nhận được nhiều chú ý khi được lựa chọn là một trong 5 đại diện của Việt Nam hoàn thiện hồ sơ tham gia Giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” năm 2026 do Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) tổ chức.
Trước đó, Hữu Liên đã được trao Giải thưởng Du lịch cộng đồng ASEAN 2025. Việc tiếp tục góp mặt trong danh sách ứng viên của UN Tourism cho thấy hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa tại địa phương đang từng bước tạo dấu ấn.
Thảo nguyên xanh giữa núi đá, được ví như “Mông Cổ thu nhỏ”
Hữu Liên có diện tích hơn 6.000ha, sở hữu khí hậu tương đối mát mẻ cùng cảnh quan đặc trưng của vùng núi đá vôi Đông Bắc.
Xen giữa những dãy núi trùng điệp là thung lũng, đồng cỏ, hồ nước, hang động và các dòng suối tự nhiên. Cảnh quan này tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nhiều loại hình như du lịch sinh thái, trekking, cắm trại và du lịch cộng đồng.
Một trong những tài nguyên quan trọng của khu vực là rừng đặc dụng Hữu Liên rộng hơn 8.293ha. Đây là nơi tồn tại hệ sinh thái đa dạng với rừng nguyên sinh, núi đá vôi, hang động, suối ngầm và những hồ nước xuất hiện theo mùa, đồng thời là môi trường sống của nhiều loài động, thực vật quý hiếm.
Điểm nổi tiếng nhất tại Hữu Liên là thảo nguyên Đồng Lâm. Những bãi cỏ rộng trải dài giữa các dãy núi đá tạo nên khung cảnh khoáng đạt, khiến nhiều du khách ví nơi đây như một “Mông Cổ thu nhỏ” ở Việt Nam.
Vào mùa khô, Đồng Lâm hiện lên với những thảm cỏ xanh mướt, thích hợp cho cắm trại, picnic và dạo bộ. Khi bước vào mùa nước nổi, một phần thung lũng được bao phủ bởi mặt nước trong xanh, phản chiếu những vách núi đá vôi phía xa.
Sự thay đổi cảnh quan theo mùa khiến Đồng Lâm mang hai diện mạo khác biệt. Du khách có thể chèo bè, ngắm cảnh, săn ảnh hoặc đón bình minh giữa không gian yên tĩnh.
Cuối thảo nguyên là hang Xoong Pong, nơi vẫn lưu giữ hệ thống nhũ đá tự nhiên với nhiều hình dạng khác nhau. Không xa đó, hồ Nong Dùng gây ấn tượng với mặt nước yên ả nằm giữa núi rừng, phù hợp cho chèo kayak và nghỉ ngơi giữa thiên nhiên.
Không chỉ sở hữu cảnh quan nổi bật, Hữu Liên còn là nơi sinh sống của khoảng 3.000 người thuộc 5 dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông và Kinh.
Qua nhiều thế hệ, cộng đồng cư dân nơi đây vẫn gìn giữ nhiều phong tục, nghề truyền thống, kiến trúc và các loại hình văn nghệ dân gian.
Nằm xen giữa núi rừng là những ngôi nhà sàn bốn mái của người Tày và người Dao. Nhiều căn được dựng theo thế “tựa sơn”, lưng dựa núi, phía trước hướng về cánh đồng và thung lũng.
Một số bản của người Dao nằm khá sâu trong rừng, phải đi bộ mới có thể tiếp cận. Chính sự tách biệt này giúp nhiều khu vực vẫn giữ được không gian sinh hoạt truyền thống tương đối nguyên vẹn.
Du lịch cộng đồng ở Hữu Liên vì thế không chỉ tập trung vào ngắm cảnh. Du khách có thể trực tiếp tham gia nhiều hoạt động gắn với đời sống địa phương như làm bánh bí, gặt lúa, nấu rượu thủ công hay tìm hiểu cách sản xuất nông nghiệp truyền thống.
Ẩm thực cũng là một phần quan trọng trong trải nghiệm với những món đặc trưng như bánh chưng đen, bánh giò bầu, lạp sườn, ốc núi, cá suối quấn lá lốt, gà nướng cùng nhiều món ăn chế biến từ nông sản bản địa.
Hữu Liên còn bảo tồn nhiều loại hình văn hóa phi vật thể như hát Pá Xoan, hát Then, đàn Tính, hát Nhà tơ, chèo cổ, tri thức sử dụng thuốc nam và trang phục truyền thống của đồng bào Dao.
Nổi bật trong số đó là Lễ hội Trò Ngô Làng Giàng, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2017. Lễ hội đình Gò Chùa sau khi được phục dựng cũng trở thành hoạt động văn hóa đáng chú ý mỗi dịp đầu xuân.
Từ điểm du lịch cộng đồng đến ứng viên giải thưởng quốc tế
Việc khai thác du lịch gắn với bảo tồn đã tạo ra những thay đổi rõ nét cho đời sống địa phương. Trong giai đoạn 2020-2025, Hữu Liên đón hơn 186.000 lượt khách, doanh thu đạt trên 52 tỷ đồng. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, lượng khách đã vượt 40.000 lượt, doanh thu ước trên 20 tỷ đồng.
Hoạt động du lịch hiện tạo việc làm cho hơn 400 lao động, đồng thời thúc đẩy tiêu thụ nông sản, dịch vụ lưu trú, ẩm thực và các sản phẩm văn hóa bản địa.
Theo định hướng phát triển, đến năm 2030, Hữu Liên đặt mục tiêu đón khoảng 210.000 lượt khách, doanh thu hơn 67 tỷ đồng, từng bước đưa du lịch trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng của địa phương.
Điểm đáng chú ý là Hữu Liên không lựa chọn phát triển theo mô hình đô thị hóa mạnh hay xây dựng dày đặc công trình nghỉ dưỡng. Thế mạnh của nơi đây vẫn nằm ở cảnh quan tự nhiên, rừng đặc dụng, đồng cỏ, hồ nước cùng đời sống văn hóa của cộng đồng bản địa.
Việc trở thành một trong những đại diện của Việt Nam tham gia Giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” năm 2026 mở thêm cơ hội để Hữu Liên quảng bá hình ảnh ra quốc tế.
Giữa xu hướng du khách ngày càng tìm kiếm những điểm đến xanh, ít thương mại hóa và giàu trải nghiệm bản địa, ngôi làng giữa núi đá Lạng Sơn đang từng bước khẳng định vị trí riêng trên bản đồ du lịch cộng đồng vùng Đông Bắc.
Ý kiến bạn đọc (0)