Hang động 7.500 năm tuổi giữa rừng già Việt Nam: Lưu dấu người tiền sử, có khối nhũ đá gõ lên phát tiếng như cồng chiêng

Giữa những cánh rừng già của Vườn quốc gia Cúc Phương, có một hang động không chỉ hấp dẫn bởi vẻ đẹp tự nhiên mà còn được xem như một “kho tư liệu” đặc biệt về đời sống của con người từ hàng nghìn năm trước. Đó là Động Người Xưa, còn được đồng bào Mường gọi là Hang Đắng.

Vườn quốc gia Cúc Phương trải rộng trên địa bàn Ninh Bình, Thanh Hóa và khu vực Hòa Bình trước đây. Đây là vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam, nổi tiếng với hệ sinh thái rừng nhiệt đới, cảnh quan núi đá vôi và nhiều giá trị khảo cổ học.

Trong không gian đại ngàn ấy, Động Người Xưa nằm ẩn trên một vách núi đá vôi, trở thành một trong những điểm tham quan đáng chú ý trên hành trình khám phá Cúc Phương.

Khác với những hang động được biết đến chủ yếu nhờ hệ thống thạch nhũ, sức hút lớn nhất của Động Người Xưa nằm ở những dấu tích khảo cổ. Nơi đây từng là chỗ cư trú và mai táng của người tiền sử, qua đó hé mở phần nào cuộc sống của những cộng đồng người đã hiện diện trên vùng đất này từ hàng nghìn năm trước.

Vượt hơn 200 bậc đá để đến “ngôi nhà” của người tiền sử

Hành trình tới Động Người Xưa cũng mang đến cho du khách trải nghiệm khám phá giữa rừng già. Từ khu vực cửa rừng Cúc Phương, du khách di chuyển khoảng 4km theo tuyến đường chính, sau đó đi qua cây cầu dài hơn 100m để tới chân dãy núi đá vôi. Từ đây, hành trình tiếp tục bằng hơn 200 bậc đá dẫn lên cửa động nằm trên vách núi ở độ cao khoảng 50m.

Đường đi xuyên dưới những tán cây rừng, xung quanh là hệ thực vật đặc trưng của Cúc Phương. Chính hành trình này khiến chuyến tham quan không đơn thuần là khám phá một hang động mà còn kết hợp trải nghiệm trekking ngắn giữa một trong những khu rừng nổi tiếng nhất Việt Nam.

Bên trong, Động Người Xưa có chiều dài khoảng 300m, gồm hai tầng nối với nhau bằng ba cầu thang sắt. Không gian chính được chia thành ba ngăn khá rộng và thoáng. Đặc biệt, những cuộc khảo cổ tại đây đã phát hiện hàng loạt dấu tích cho thấy sự hiện diện của con người thời tiền sử.

Tại ngăn đầu tiên, các nhà nghiên cứu tìm thấy vỏ ốc suối, ốc núi cùng xương, răng của nhiều loài động vật như vượn, khỉ, gấu, lợn rừng, hươu và nai. Bên cạnh đó là những công cụ lao động bằng đá như rìu, dao cắt cùng lớp than tro dày.

Những dấu tích này góp phần tái hiện phương thức sinh tồn của cư dân cổ, khi hoạt động săn bắt và hái lượm giữ vai trò quan trọng trong cuộc sống.

Các hiện vật bằng đất nung cũng được tìm thấy, gồm đồ đựng, nồi, vò được tạo tác bằng tay hoặc bàn xoay. Trên bề mặt xuất hiện những dạng hoa văn như văn thừng và các vết lõm hình trăng khuyết, cho thấy kỹ thuật chế tác đồ dùng của cư dân thời kỳ này đã có những bước phát triển nhất định.

Đáng chú ý hơn cả là ba ngôi mộ cổ được phát hiện trong hang. Người chết được mai táng theo tư thế nằm co hoặc ngồi xổm; xung quanh có đá hộc, đáy rải đá răm, một số mộ xuất hiện dấu tích thổ hoàng.

Theo kết quả xác định bằng phương pháp carbon phóng xạ C14 được nêu trong tư liệu, các di cốt tại đây có niên đại khoảng 7.500 năm.

Những phát hiện khảo cổ khiến Động Người Xưa mang giá trị đặc biệt. Sau hàng nghìn năm, hang động vẫn lưu lại dấu vết về cách con người cư trú, chế tạo công cụ, tìm kiếm thức ăn cũng như thực hành mai táng.

Hang động kỳ lạ với 19 loài dơi và nhũ đá phát ra âm thanh

Bên cạnh giá trị khảo cổ, Động Người Xưa còn sở hữu một thế giới tự nhiên khá đặc biệt. Đi sâu vào hang, du khách bắt gặp nhiều khối nhũ đá được hình thành qua thời gian dài với hình dáng khác nhau. Tùy góc quan sát và trí tưởng tượng, một số khối đá được liên tưởng đến hình ảnh người mẹ bồng con, các loài vật hay những hình tượng quen thuộc trong đời sống.

Đáng chú ý có một khối nhũ đá thường được ví như một “bộ đàn đá” tự nhiên. Khi tác động vào những vị trí khác nhau, khối đá có thể tạo ra âm thanh được mô tả giống tiếng cồng, tiếng chiêng của đồng bào Mường.

Tên gọi Hang Đắng của người Mường cũng gắn với một đặc điểm khác của hang: dơi. Theo thông tin được giới thiệu trong nội dung, khu vực này ghi nhận tới 19 loài dơi sinh sống.

Bởi vậy, khi khám phá sâu bên trong, du khách có thể bắt gặp những đàn dơi trú trên trần hang hoặc bất ngờ bay qua trong bóng tối. Đèn pin vì thế là vật dụng cần thiết nếu muốn quan sát không gian bên trong thuận tiện hơn.

Thời gian phù hợp để khám phá Động Người Xưa thường từ tháng 12 đến tháng 5, khi thời tiết tương đối khô ráo, thuận lợi cho việc đi bộ trong rừng. Đặc biệt, khoảng tháng 4 đến tháng 5 cũng là thời gian nhiều du khách tìm tới Cúc Phương để chiêm ngưỡng mùa bướm.

Hàng nghìn cánh bướm xuất hiện trên những cung đường xuyên rừng tạo nên khung cảnh đặc trưng của Cúc Phương. Du khách có thể kết hợp hành trình khám phá Động Người Xưa với nhiều điểm tham quan khác trong vườn quốc gia.

Từ một hang đá nằm lặng lẽ giữa đại ngàn, Động Người Xưa giống như cánh cửa đưa du khách trở lại hàng nghìn năm trước. Những ngôi mộ cổ khoảng 7.500 năm tuổi, công cụ đá, đồ gốm, dấu tích thức ăn cùng hệ thống nhũ đá và quần thể dơi khiến nơi đây hội tụ đồng thời giá trị khảo cổ, lịch sử và tự nhiên.

Không chỉ là một điểm tham quan của Cúc Phương, Động Người Xưa còn lưu giữ những mảnh ghép về buổi đầu của đời sống con người trên vùng đất này – những dấu tích đã tồn tại qua hàng thiên niên kỷ giữa một trong những khu rừng lâu đời nhất Việt Nam.