Chính vì vậy, tăng trưởng tín dụng năm 2026 được định hướng ở mức khoảng 15% - một mức được đánh giá là đủ để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng vẫn tạo dư địa cho việc kiểm soát các rủi ro vĩ mô. Đi kèm với đó là yêu cầu rõ ràng về cơ cấu dòng vốn, khi tín dụng được khuyến khích tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, đồng thời kiểm soát chặt chẽ hơn đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện điều hành không còn dừng ở quy mô tín dụng, mà chuyển sang bài toán phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế. Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam, GS.TS Hoàng Văn Cường - Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Tài chính Quốc hội khóa XV cho rằng, khi quy mô tín dụng đã mở rộng đáng kể trong những năm gần đây, trọng tâm cần đặt vào việc dẫn dắt dòng vốn đi đúng khu vực, thay vì chỉ tập trung vào tốc độ tăng trưởng.

Phóng viên: Với định hướng tín dụng năm 2026, ông nhìn nhận đâu là vấn đề cần lưu ý nhất?

GS.TS Hoàng Văn Cường: Nếu nhìn vào con số 15%, có thể nhiều người cho rằng đây là mức tăng trưởng trung bình. Nhưng đặt trong bối cảnh quy mô tín dụng đã tăng mạnh trong năm 2025 trên 19%, thì lượng vốn tín dụng năm 2026 cung ứng cho nền kinh tế tăng 15% so với tổng lượng vốn đã cung ứng của năm 2025 thực chất vẫn rất lớn.

Vấn đề không nằm ở việc thiếu vốn, mà là cách sử dụng nguồn vốn đó. Khi quy mô tín dụng đã mở rộng, hiệu quả phân bổ trở thành yếu tố quyết định. Nếu vốn đi đúng vào khu vực tạo ra giá trị thực, thì tăng trưởng sẽ được củng cố. Ngược lại, nếu dòng vốn lệch hướng, hiệu quả của cả hệ thống sẽ bị suy giảm.

Thực tế cho thấy, dòng vốn luôn có xu hướng tìm đến những khu vực có khả năng sinh lời cao. Ở Việt Nam, những lĩnh vực đầu tư tài sản như bất động sản thường có sức hút rất lớn, bởi vậy họ có thể chấp nhận mức lãi suất cao. Trong khi đó, khu vực sản xuất - đặc biệt là sản xuất xuất khẩu lại chịu áp lực chi phí lớn, biên lợi nhuận thấp hơn, nên khó cạnh tranh trong tiếp cận vốn với lãi suất cao.

"Nếu vốn đi đúng vào khu vực tạo ra giá trị thực, thì tăng trưởng sẽ được củng cố. Ngược lại, nếu dòng vốn lệch hướng, hiệu quả của cả hệ thống sẽ bị suy giảm"

GS.TS Hoàng Văn Cường - Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Tài chính Quốc hội khóa XV

Điều này tạo ra một nghịch lý: khu vực cần vốn để tạo ra tăng trưởng bền vững lại không phải là khu vực dễ tiếp cận vốn nhất. Nếu để thị trường tự điều tiết hoàn toàn thông qua lãi suất, dòng vốn sẽ có xu hướng chảy về phía những lĩnh vực sinh lời cao, thay vì những khu vực tạo ra giá trị dài hạn. Không chỉ dừng lại ở câu chuyện phân bổ vốn, theo tôi, rủi ro lớn hơn nằm ở tác động lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế. Khi dòng vốn tập trung vào các khu vực đầu tư tài sản, tiền có xu hướng bị “giữ lại” trong các chu kỳ đầu cơ, làm chậm tốc độ lưu chuyển tiền vốn. Điều này khiến hiệu quả sử dụng vốn suy giảm, trong khi rủi ro tích tụ ngày càng lớn.

Ngược lại, khi vốn đi vào sản xuất và kinh doanh, dòng tiền được luân chuyển liên tục, tạo ra giá trị gia tăng và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng. Cùng một lượng vốn, nhưng hiệu quả mang lại cho nền kinh tế có thể rất khác nhau tùy thuộc vào nơi dòng tiền được phân bổ.

Phóng viên: Khi tín dụng vừa phải hỗ trợ tăng trưởng, vừa phải giữ ổn định vĩ mô, điều hành dòng vốn cần được đặt trong ưu tiên như thế nào để tránh rủi ro lệch hướng, thưa ông?

GS.TS Hoàng Văn Cường: Trong bối cảnh này, Nhà nước không thể chỉ dựa vào cơ chế thị trường. Lãi suất có thể phản ánh cung – cầu của thị trường vốn, nhưng lãi suất thị trường không thể tự điều chỉnh theo mục tiêu mong muốn phát triển của nền kinh tế.

Do đó, điều hành tín dụng phải mang tính định hướng. Tức là phải có các công cụ để dòng vốn được phân bổ vào các khu vực ưu tiên như sản xuất, xuất khẩu, tiêu dùng nội địa và các ngành gắn với khoa học - công nghệ. Đây là những lĩnh vực tạo ra giá trị thực và có ý nghĩa lâu dài đối với tăng trưởng.

Việc định hướng này không chỉ nhằm thúc đẩy tăng trưởng, mà còn để đảm bảo ổn định vĩ mô. Nếu dòng vốn dồn quá nhiều vào một số khu vực tài sản, rủi ro mất cân đối sẽ gia tăng, ảnh hưởng đến cả hệ thống tài chính. Ở góc độ này, nhiệm vụ của hệ thống ngân hàng không phải là tăng trưởng tín dụng bằng mọi giá, mà là đảm bảo dòng vốn đi đúng hướng.

Áp lực điều hành càng trở nên rõ nét trong bối cảnh năm 2026 được dự báo có nhiều yếu tố bất định. Sau giai đoạn tăng trưởng tín dụng cao, mặt bằng lãi suất đã có xu hướng tăng, khiến việc duy trì chi phí vốn thấp cho doanh nghiệp trở nên khó khăn hơn. Đồng thời, biến động giá năng lượng tạo ra áp lực lạm phát chi phí đẩy, trong khi chính sách tiền tệ quốc tế như FED đã dừng cắt giảm lãi suất điều hành sẽ tiếp tục gây sức ép lên tỷ giá.

Những yếu tố này khiến việc điều hành tín dụng trở thành một bài toán cân bằng phức tạp: vừa phải đảm bảo cung ứng đủ vốn cho nền kinh tế, vừa phải kiểm soát rủi ro hệ thống, vừa kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá giữ ổn định vĩ mô.

Phóng viên: Trong dài hạn, theo ông, đâu là yếu tố quyết định để dòng vốn thực sự phát huy hiệu quả?

GS.TS Hoàng Văn Cường: Về dài hạn, không thể chỉ dựa vào tín dụng để thúc đẩy tăng trưởng. Tín dụng chỉ là công cụ cung ứng vốn ngắn hạn. Yếu tố quyết định tăng trưởng đột phá và bền vững lâu dài vẫn là năng suất, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, tín dụng đóng vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ các khu vực này. Nếu dòng vốn được định hướng đúng, đặc biệt là vào các ngành công nghệ và sản xuất, thì nó sẽ tạo ra động lực thúc đẩy tăng trưởng mới.

Ngược lại, nếu vốn tiếp tục tập trung vào các khu vực đầu cơ tài sản, thì các khu vực đầu tư mới có nhiều rủi ro như nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ sẽ thiếu nguồn lực hỗ trợ phát triển, sẽ khó tạo ra những bước nhảy vọt về năng suất.

Bên cạnh đó, cũng cần nhìn nhận rằng hệ thống tài chính không thể phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng. Việc phát triển thị trường vốn, bao gồm trái phiếu và chứng khoán, là cần thiết để huy động nguồn vốn dài hạn hiệu quả hơn và giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng. Có thể thấy, trong bối cảnh hiện nay, câu chuyện tín dụng không còn là vấn đề về quy mô, mà là bài toán về cấu trúc và hướng đi của dòng vốn. Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng cao hơn, yêu cầu đặt ra không chỉ là có đủ vốn, mà là vốn phải được phân bổ đúng khu vực, tạo ra giá trị thực và duy trì ổn định dài hạn.

Tôi cho rằng, nhiệm vụ lớn nhất của điều hành tín dụng trong năm 2026 không phải là tăng bao nhiêu, mà là đảm bảo dòng vốn đi đúng chỗ. Chỉ khi đó, tăng trưởng mới thực sự bền vững, thay vì phụ thuộc vào các chu kỳ tài sản ngắn hạn.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!