Việt Nam đang chứng kiến một giai đoạn mà câu chuyện quản lý tài sản không còn là khái niệm dành riêng cho giới giàu có. Tầng lớp trung lưu tăng lên, thu nhập của người trẻ cải thiện sớm hơn, trong khi công nghệ giúp việc mở tài khoản, giao dịch và theo dõi danh mục trở nên dễ dàng chỉ với một chiếc điện thoại. Điều đó khiến nhiều người trẻ bước vào đầu tư sớm hơn nhiều so với thế hệ trước.

Nhưng đi cùng cơ hội là một thay đổi lớn trong tư duy. Nếu thế hệ cha mẹ thường coi vàng, bất động sản và tiết kiệm là “giỏ trứng tài chính” an toàn, thì với gen Z, danh mục đó đang được mở rộng sang cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, ETF và cả tài sản số.

Từ cuộc trao đổi trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8, ông Hà Mạnh Tuấn, Giám đốc Sản phẩm, Công ty Quản lý Quỹ ACB (ACBC) cho rằng điều quan trọng nhất lúc này không phải người trẻ đang chọn kênh đầu tư nào, mà là họ có đủ hiểu biết và kỷ luật để quản lý đồng tiền của mình hay không.

Không còn chỉ là đầu tư, mà là xây dựng một hệ thống tài chính cá nhân

Theo ông Hà Mạnh Tuấn, wealth management hay quản lý tài sản thực chất không phải một khái niệm mới. Cụm từ này đã xuất hiện từ đầu thế kỷ 20 ở châu Âu và Mỹ, ban đầu phục vụ giới siêu giàu. Đến giai đoạn 1980–1990, nó phát triển mạnh hơn khi gắn với hoạch định tài chính toàn diện.

Ở Việt Nam, các khái niệm như quản lý tài sản hay private banking chỉ thực sự được nhắc đến nhiều từ khoảng năm 2018, khi các ngân hàng lớn bắt đầu phát triển mảng dịch vụ này. Dù vậy, đến nay phạm vi của nó đã rộng hơn nhiều, nhất là khi người trẻ đã bắt đầu quan tâm tới đầu tư, tiết kiệm và tích lũy từ rất sớm.

Theo cách lý giải của chuyên gia ACBC, quản lý tài sản không đơn giản là chọn một kênh đầu tư có lãi suất cao hay chạy theo sản phẩm sinh lời tốt nhất. Bản chất của nó là quá trình lập kế hoạch và quản trị toàn diện sức khỏe tài chính của một cá nhân hoặc một gia đình trong suốt cuộc đời.

Trong đó có bốn trụ cột quan trọng: hoạch định tài chính cá nhân, quản lý và tối ưu hóa đầu tư, quản lý rủi ro để bảo vệ tài sản, cùng với quản trị thuế và chuyển giao tài sản. Nói cách khác, quản lý tài sản không phải là một quyết định đầu tư đơn lẻ, mà là cách xây dựng một hệ thống tài chính đủ bền để bảo vệ cuộc sống hiện tại lẫn tương lai.

Cách hiểu này rất khác với tâm lý phổ biến của nhiều người trẻ hiện nay. Không ít người bước vào thị trường tài chính với mong muốn “tiền đẻ ra tiền” càng nhanh càng tốt. Điều đó không sai, nhưng theo ông Tuấn, nếu mục tiêu chỉ là lợi nhuận cao nhất trong ngắn hạn thì người trẻ rất dễ rơi vào vòng xoáy đầu cơ, FOMO và mất kiểm soát. Mục tiêu cuối cùng của quản lý tài sản, theo ông, không phải “giàu nhanh”, mà là “giàu bền vững”, tức có khả năng tích lũy, bảo vệ thành quả và duy trì chất lượng sống tốt hơn bất kể thị trường tăng hay giảm.

Từ góc nhìn đó, sự thay đổi trong “giỏ trứng tài chính” của gen Z không chỉ là thay đổi công cụ đầu tư, mà còn là thay đổi cách tiếp cận với tiền bạc. Trước đây, nhiều gia đình ưu tiên các tài sản hữu hình như vàng và nhà đất, bởi đó là những gì họ có thể cầm nắm, nhìn thấy và gắn với cảm giác an toàn. Còn người trẻ hiện nay lại quen hơn với những tài sản số hóa, có tính thanh khoản cao, minh bạch và cho phép giao dịch nhanh.

Theo ông Tuấn, các kênh được gen Z quan tâm nhiều nhất hiện nay là chứng khoán, chứng chỉ quỹ và tiền điện tử. Lý do trước hết nằm ở chính đặc điểm của thế hệ này: họ lớn lên cùng công nghệ, quen với việc mọi giao dịch chỉ cần vài thao tác trên màn hình, không cần thủ tục phức tạp và cũng không phải chờ đợi lâu.

Yếu tố thứ hai là vấn đề vốn. So với thế hệ trước, phần lớn người trẻ không có sẵn vài trăm triệu hay vài tỷ đồng để bước vào bất động sản hoặc tích trữ vàng với quy mô lớn. Trong khi đó, với chứng khoán hay chứng chỉ quỹ, họ có thể bắt đầu chỉ bằng vài trăm nghìn hoặc vài triệu đồng. Chính ngưỡng tham gia thấp này khiến các sản phẩm đầu tư hiện đại trở nên hấp dẫn hơn với gen Z.

Theo số liệu được ông Tuấn dẫn lại, số lượng tài khoản chứng khoán tại Việt Nam đã tăng hơn 5 lần chỉ trong 5 năm và đến đầu năm 2026 đã vượt 12,1 triệu tài khoản. Việt Nam cũng nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về mức độ chấp nhận tiền điện tử, với ước tính khoảng 20–21 triệu người đã sở hữu hoặc sử dụng crypto. Những con số này phản ánh rõ xu hướng người dân, đặc biệt là lớp trẻ, đang chuyển dịch khỏi khuôn mẫu đầu tư truyền thống.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, sự thay đổi ấy không đồng nghĩa người trẻ đã quản lý tài sản tốt hơn. Cơ hội tiếp cận thị trường đến sớm hơn, lựa chọn nhiều hơn, nhưng sai lầm cũng vì thế mà xuất hiện sớm hơn. Một trong những nhầm lẫn lớn nhất của người trẻ là chưa phân biệt rõ giữa “kiếm tiền” và “giữ tiền”.

Nhiều người có thu nhập tốt từ sớm, thậm chí kiếm được khoản lớn từ cổ phiếu hay tiền số, nhưng lại chi tiêu gần hết hoặc tái đầu tư theo cách thiếu kiểm soát. Kết quả là tài sản tăng rất nhanh trong một giai đoạn, rồi cũng có thể mất đi rất nhanh chỉ sau một cú đảo chiều của thị trường. Chính vì vậy, theo chuyên gia ACBC, việc kiếm được tiền chưa bao giờ đồng nghĩa với việc đã có năng lực quản lý tài sản.

Nhiều cơ hội hơn, nhưng nếu thiếu kỷ luật người trẻ vẫn dễ mất tiền

Theo ông Hà Mạnh Tuấn, sai lầm thứ hai mà ông thường gặp ở gen Z là đầu tư theo cảm xúc và tâm lý FOMO. Trong môi trường mạng xã hội dày đặc thông tin, chỉ cần một kênh đầu tư tăng mạnh, một video lan truyền trên TikTok hay một nhóm tư vấn hô hào, rất nhiều người trẻ có thể lập tức lao vào mà không có kế hoạch rõ ràng.

Hôm nay thấy crypto tăng thì mua crypto, ngày mai thấy chứng khoán sôi động lại dồn tiền sang cổ phiếu. Khi quyết định đầu tư bị dẫn dắt bởi sự hưng phấn hay sợ bỏ lỡ, kết quả phổ biến là mua ở vùng giá cao, bán ở vùng giá thấp và khó giữ được tiền ngay cả khi từng kiếm được tiền.

Một vấn đề khác là nhiều bạn trẻ chưa từng thật sự ngồi xuống để nhìn lại sức khỏe tài chính của bản thân. Họ chưa trả lời được những câu hỏi rất căn bản như thu nhập hiện tại là bao nhiêu, chi tiêu mỗi tháng ra sao, tỷ lệ tiết kiệm có đủ tốt không, mức độ chịu rủi ro của mình thực sự đến đâu, và mục tiêu tài chính trong ba, năm hay mười năm tới là gì.

Khi không có một bản đồ tài chính rõ ràng, nhà đầu tư rất dễ chạy theo xu hướng ngắn hạn và mất phương hướng trong dài hạn. Theo ông Tuấn, đây là nguyên nhân khiến nhiều người trẻ tuy tham gia thị trường sớm nhưng lại không tích lũy được tài sản bền vững.

Vì vậy, lời khuyên của ông dành cho gen Z lại rất căn bản. Người trẻ nên bắt đầu từ kiểm soát chi tiêu, xác định tỷ lệ tiết kiệm, xây dựng quỹ dự phòng tương đương khoảng 6 tháng chi tiêu và học cách đầu tư đều đặn qua những công cụ có tính hệ thống như chứng chỉ quỹ hoặc ETF.

Quan trọng hơn, họ cần kiên trì đủ lâu, ít nhất 5–7 năm, thay vì liên tục nhảy từ kênh này sang kênh khác. Theo ông Tuấn, thành công trong quản lý tài chính không nằm ở việc chọn được sản phẩm “hot” nhất, mà ở chỗ chọn được công cụ phù hợp nhất với mục tiêu, khả năng chịu rủi ro và tính cách đầu tư của bản thân.

Nhìn rộng hơn, ông Hà Mạnh Tuấn cho rằng thị trường quản lý tài sản tại Việt Nam sẽ tăng trưởng rất mạnh trong 5–10 năm tới. Nền tảng cho dự báo này là sự gia tăng nhanh của tầng lớp trung lưu và giàu có, trong khi thế hệ trẻ từ 25–40 tuổi đang trở thành lực lượng dẫn dắt xu hướng mới.

Đây là nhóm có thu nhập sớm hơn, tiếp cận thông tin nhanh hơn và sẵn sàng đầu tư từ số vốn nhỏ. Theo ông, sẽ có bốn xu hướng nổi bật ở nhóm này, bao gồm chuyển từ đầu tư cảm tính sang đầu tư có hệ thống qua quỹ và ETF; đầu tư định kỳ với số tiền nhỏ nhưng đều đặn; quan tâm nhiều hơn đến hoạch định tài chính toàn diện chứ không chỉ lợi nhuận; và kết hợp giữa tài chính truyền thống với tài sản số theo hướng cân bằng hơn.

Ở góc nhìn đó, gen Z không chỉ là nhóm khách hàng mới của ngành quản lý tài sản, mà còn là lực lượng buộc các định chế tài chính phải thay đổi. Theo ông Tuấn, người trẻ ngày nay không chỉ muốn mua một sản phẩm tài chính, mà muốn có một người đồng hành, một hệ thống tư vấn và một giải pháp giúp họ đầu tư kỷ luật hơn.

Khi hành vi của nhà đầu tư thay đổi, các ngân hàng, công ty chứng khoán và quỹ đầu tư cũng sẽ phải dịch chuyển từ tư duy “bán sản phẩm” sang “làm cố vấn” thực sự. Và đó có thể là thay đổi lớn nhất của thị trường tài chính trong những năm tới.