Những tháng đầu năm 2026 đang chứng kiến một bức tranh tài chính nhiều gam màu đối lập. Có thời điểm bảng điện tử chứng khoán đỏ rực rồi nhanh chóng đổi sang xanh, giá vàng tăng mạnh rồi lại điều chỉnh, giá dầu leo thang vì căng thẳng địa chính trị, trong khi bất động sản vẫn đối mặt không ít bất định. Với nhiều nhà đầu tư cá nhân, cảm giác “chóng mặt” trước nhịp biến động liên tục của các loại tài sản đang trở thành tâm lý phổ biến.

Chia sẻ tại chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk), bà Lục Kim Thanh, Giám đốc Khối Kinh doanh số, Công ty CP Chứng khoán Kafi cho rằng điều quan trọng nhất trong bối cảnh này không nằm ở việc cố dự báo chính xác tài sản nào sẽ tăng hay giảm trong ngắn hạn. Cốt lõi của vấn đề là năng lực quản trị tài chính cá nhân và phân bổ tài sản một cách kỷ luật.

Theo chuyên gia, điều thị trường đang trải qua từ đầu năm 2026 đến nay là một giai đoạn biến động mạnh hơn bình thường và khó lường hơn so với trạng thái thông thường. Trên thị trường chứng khoán, việc VN-Index từng có phiên giảm hơn 100 điểm đã tạo cú sốc tâm lý không nhỏ với giới đầu tư.

Không chỉ chứng khoán, vàng thế giới cũng liên tục dao động mạnh, cho thấy ngay cả tài sản vốn được xem là nơi trú ẩn truyền thống cũng không còn duy trì được trạng thái ổn định tuyệt đối. Cùng với đó, giá dầu tăng do căng thẳng Trung Đông và mặt bằng lãi suất trong nước có xu hướng nhích lên đã khiến độ nhạy của thị trường ngày càng lớn hơn.

Nếu nhìn sâu hơn, những biến động này không phải là hiện tượng riêng lẻ, mà là kết quả của một chuỗi tác động đan xen từ kinh tế toàn cầu. Bà Thanh cho rằng chu kỳ chính sách tiền tệ thế giới đang bước vào giai đoạn phân hóa rõ nét.

Khi các nền kinh tế lớn không còn cùng chiều về lãi suất, dòng vốn quốc tế trở nên nhạy cảm hơn rất nhiều. Điều này kéo theo các phản ứng lan tỏa tới chứng khoán, vàng, dầu và tỷ giá. Trong bối cảnh Việt Nam có độ mở thương mại cao, những cú sốc từ bên ngoài gần như không thể đứng ngoài tác động đến tâm lý và dòng tiền trong nước.

Đáng chú ý, chuyên gia này không xem diễn biến hiện nay là điều quá bất thường nếu đặt trong lăng kính lịch sử. Theo bà, mỗi khi thế giới bước vào chu kỳ chuyển dịch chính sách, thị trường tài sản đều có xu hướng phản ứng mạnh.

Việt Nam cũng từng trải qua nhiều giai đoạn giá vàng, giá dầu hay tỷ giá biến động đáng kể khi thế giới đối mặt với xung đột địa chính trị hoặc các cú sốc kinh tế vĩ mô. Điểm khác biệt của giai đoạn hiện tại là tốc độ lan truyền thông tin nhanh hơn rất nhiều, khiến nhịp biến động cũng trở nên gấp gáp hơn. Nhà đầu tư vì thế không chỉ chịu áp lực từ giá tài sản, mà còn chịu sức ép từ dòng thông tin dồn dập theo thời gian thực.

Bài học từ quá khứ cũng cho thấy biến động lớn chưa bao giờ là điều hiếm gặp. Bà Thanh dẫn lại một số giai đoạn điển hình như khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, khi chứng khoán Mỹ lao dốc mạnh, giá dầu từ đỉnh cao rơi sâu chỉ trong vài tháng, còn vàng tăng giá nhờ vai trò trú ẩn.

Hay giai đoạn khủng hoảng năng lượng 2022–2023, khi dầu Brent vượt 120 USD/thùng, kéo lạm phát Mỹ lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ và khiến chứng khoán toàn cầu chịu sức ép đáng kể. So với các mốc đó, năm 2026 không phải ngoại lệ về bản chất, nhưng cường độ phản ứng của thị trường hiện nay nhanh hơn nhiều. Điều đó đòi hỏi nhà đầu tư không thể chỉ dựa vào cảm tính, mà phải xây dựng nguyên tắc quản trị tài sản rõ ràng.

Từ góc nhìn này, vấn đề lớn nhất không phải là nên bỏ tiền vào vàng, chứng khoán hay gửi tiết kiệm, mà là nên chia tài sản ra sao để vừa giữ được an toàn, vừa không bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng. Theo chuyên gia Kafi, trong giai đoạn biến động mạnh, việc dồn toàn bộ nguồn lực vào một kênh duy nhất là lựa chọn nhiều rủi ro. Nhà đầu tư cá nhân nên chia tài sản thành hai “rổ” có chức năng khác nhau.

Rổ thứ nhất là rổ dòng tiền linh hoạt, mang tính an toàn và ngắn hạn. Đây là phần tài sản phục vụ nhu cầu sử dụng trong vòng 1–3 tháng hoặc là lượng tiền chờ cơ hội đầu tư. Với phần này, ưu tiên hàng đầu là khả năng bảo toàn vốn, thanh khoản tốt và ít chịu tác động bởi các cú sốc giá hàng ngày.

Trong cuộc trao đổi, bà Thanh gợi ý các sản phẩm ngắn hạn có lợi suất ổn định như trái phiếu ngân hàng kỳ hạn ngắn như một dạng công cụ phù hợp cho nhóm tài sản này. Cách tiếp cận này cho thấy trong giai đoạn thị trường nhiễu động, giữ được sự chủ động về dòng tiền đã là một lợi thế lớn.

Rổ thứ hai là rổ tăng trưởng, dành cho mục tiêu trung và dài hạn. Đây là phần tài sản hướng tới gia tăng giá trị bền vững, gắn với kỳ vọng vào triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế.

Theo bà Thanh, trong bối cảnh Việt Nam vẫn được dự báo duy trì đà tăng trưởng, nhà đầu tư hoàn toàn có thể tính đến các chiến lược danh mục thông minh hoặc những phương án đầu tư có tính hệ thống, phù hợp với người không có thời gian theo dõi thị trường hàng ngày.

Điểm cần lưu ý là tăng trưởng không đồng nghĩa với mạo hiểm bằng mọi giá. Ngay cả trong rổ này, nhà đầu tư cũng cần cơ chế kiểm soát rủi ro, tái cân bằng và giải ngân theo từng giai đoạn.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất trong chia sẻ của bà Lục Kim Thanh là khái niệm “30%”, được bà xem như con số cần ghi nhớ trong giai đoạn nhiều biến động. Theo quan điểm của chuyên gia này, tỷ trọng tài sản rủi ro như cổ phiếu hay chứng quyền nên được giảm về dưới 30% danh mục trong thời kỳ thị trường chưa ổn định hoàn toàn.

Phần còn lại cần ưu tiên hơn cho các tài sản có lợi suất ổn định như tiền gửi hoặc trái phiếu. Đồng thời, bà cho rằng nhà đầu tư nên duy trì ít nhất 30% tiền mặt trong tài khoản. Trong bối cảnh hiện nay, tiền mặt không còn là phần tài sản “nằm yên” vô nghĩa, mà là công cụ để giữ sự an toàn và tạo sẵn vị thế chờ đợi cơ hội.

Không dừng ở đó, nguyên tắc 30% còn được mở rộng sang nhiều quyết định giao dịch cụ thể. Nếu chấp nhận đầu tư với mức độ mạo hiểm cao hơn, nhà đầu tư cũng không nên dùng margin vượt quá 30% giá trị danh mục.

Còn nếu muốn “bắt đáy” cổ phiếu, chuyên gia khuyến nghị chỉ nên mua tối đa 30% lượng dự kiến ban đầu để lấy vị thế, thay vì dốc toàn lực ở một thời điểm. Đây là tư duy kiểm soát rủi ro rất rõ nét: trong một thị trường chưa xác lập xu hướng thật sự vững chắc, giải ngân từng phần giúp nhà đầu tư tránh rơi vào trạng thái bị động nếu biến động tiếp tục kéo dài.

Có thể thấy, “tỷ lệ vàng” trong quản lý tài sản theo cách hiểu của chuyên gia không phải là một công thức cứng áp dụng cho mọi người. Nó là một nguyên tắc kỷ luật để nhà đầu tư không bị cuốn theo cảm xúc. Với người chấp nhận rủi ro thấp, tỷ trọng tài sản an toàn có thể còn cao hơn.

Với người có tầm nhìn dài hạn và khả năng chịu biến động tốt hơn, phần tài sản tăng trưởng có thể lớn hơn. Nhưng dù lựa chọn cấu trúc nào, việc giữ một phần tiền mặt đáng kể, hạn chế đòn bẩy và không giải ngân toàn bộ trong một lần vẫn là những nguyên tắc có giá trị.

Ở góc độ rộng hơn, chia sẻ của bà Thanh cũng cho thấy vai trò ngày càng lớn của các tổ chức quản lý tài sản chuyên nghiệp. Theo bà, thị trường wealth management trên thế giới đã phát triển từ lâu với quy mô rất lớn, cùng nhiều mô hình như quản lý tài sản cá nhân, danh mục thông minh hay tái cân bằng tự động.

Việt Nam mới bước vào giai đoạn phát triển mạnh hơn ở mảng này trong vài năm gần đây, nhưng nhu cầu thị trường đã ngày càng rõ nét, nhất là khi dòng tiền bắt đầu dịch chuyển khỏi kênh tiết kiệm truyền thống, trong khi các tài sản như vàng hay chứng khoán lại biến động mạnh.

Bài toán của nhà đầu tư lúc này không còn đơn thuần là “mua gì”, mà là chọn giải pháp nào phù hợp với khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính của mình.