Sáng 21/4, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) phối hợp với Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) tổ chức Hội thảo “Tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực chứng khoán”, nhằm trao đổi các yêu cầu pháp lý và thực tiễn triển khai trong bối cảnh chuyển đổi số.

Dữ liệu cá nhân trở thành “quyền mới”, vi phạm có thể bị xử phạt rất nặng

Phát biểu khai mạc, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân - Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cho biết, cùng với sự phát triển của công nghệ, dữ liệu cá nhân của mỗi người đang tồn tại và tích lũy ngày càng nhiều trên không gian mạng.

“Chỉ cần tìm kiếm tên của mình trên internet, mỗi người có thể thấy dữ liệu cá nhân xuất hiện ở nhiều nền tảng khác nhau. Đây phần lớn là dữ liệu công khai nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro”, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.

Từ thực tế đó, ông Quân cho rằng một “quyền mới” của con người đã hình thành, đó là quyền được bảo vệ dữ liệu cá nhân. Quyền này được khởi xướng tại châu Âu với GDPR, sau đó lan rộng ra nhiều quốc gia và hiện đã được ghi nhận trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Đại diện NCA cho biết, tại nhiều quốc gia, vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân có thể bị xử phạt rất nghiêm khắc, với những trường hợp mức phạt lên tới khoảng 1,2 tỷ euro cho một vụ việc. Xu hướng này cũng đang dần được siết chặt tại Việt Nam, do đó việc tổ chức các hội thảo, tập huấn để doanh nghiệp hiểu rõ quyền và nghĩa vụ khi tuân thủ pháp luật là hết sức cần thiết.

Theo ông Quân, nếu thực hiện tốt các yêu cầu về bảo vệ dữ liệu, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng quy định trong nước mà còn có thể vượt qua các rào cản kỹ thuật khi tham gia thị trường quốc tế.

Thị trường chứng khoán mở rộng nhanh, rủi ro dữ liệu cá nhân ngày càng hiện hữu

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu, đặc biệt là dữ liệu cá nhân, đã trở thành tài sản có giá trị cốt lõi của nền kinh tế. Đối với lĩnh vực chứng khoán, dữ liệu không chỉ là thông tin mà còn gắn trực tiếp với tài sản, hành vi đầu tư và niềm tin của nhà đầu tư.

Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân chia sẻ, theo số liệu từ Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, chỉ riêng tháng 3/2024 có hơn 346.000 tài khoản chứng khoán mở mới, nâng tổng số tài khoản trên thị trường lên gần 12,7 triệu. Cùng với đó, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng vào đầu năm 2024 đã mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quy mô lớn từ nhà đầu tư quốc tế, đồng thời kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của nhà đầu tư trong nước.

Tuy nhiên, theo ông, một thị trường phát triển nhanh với khối lượng dữ liệu tài chính và dữ liệu cá nhân lớn cũng trở thành mục tiêu hấp dẫn đối với tội phạm mạng. Các đối tượng có thể lợi dụng những điểm yếu trong hệ thống quản trị dữ liệu hoặc hạn chế trong nhận thức của người dùng để thực hiện hành vi xâm nhập, đánh cắp và khai thác thông tin.

Những dữ liệu như thông tin giao dịch, danh mục đầu tư hay biến động tài sản không chỉ phản ánh năng lực tài chính của nhà đầu tư mà còn có thể bị lợi dụng cho các hành vi gian lận, lừa đảo và xâm phạm quyền riêng tư nếu không được bảo vệ đầy đủ. Điều này không chỉ gây thiệt hại về tài sản cho người dân mà còn ảnh hưởng đến an toàn và tính minh bạch của thị trường.

Từ góc độ quản lý, ông Quân cho rằng lĩnh vực chứng khoán là ngành kinh doanh đặc thù với mức độ nhạy cảm cao về dữ liệu, do đó yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là cần thiết mà còn mang tính bắt buộc, là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự phát triển bền vững của thị trường.

Dù hệ thống pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam đã từng bước được hoàn thiện, tạo cơ sở nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp, nhưng từ quy định đến thực tiễn triển khai vẫn còn khoảng cách, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp.

Tại hội thảo, bà Hoàng Hải Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VASB chia sẻ, trong bối cảnh chuyển đổi số, dữ liệu cá nhân đã trở thành tài sản quan trọng của doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực chứng khoán – nơi lưu trữ và xử lý khối lượng lớn thông tin tài chính của nhà đầu tư.

Việc Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã đặt ra những yêu cầu cụ thể và chặt chẽ hơn đối với các tổ chức trong việc thu thập, xử lý và bảo vệ dữ liệu. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc hiểu đúng quy định, xây dựng quy trình phù hợp và tổ chức thực thi hiệu quả.

Theo đại diện VASB, hội thảo được tổ chức nhằm chia sẻ các lưu ý quan trọng trong triển khai tuân thủ, đồng thời cung cấp các góc nhìn thực tiễn và giải pháp phù hợp với đặc thù ngành chứng khoán.

Trên cơ sở kết quả hội thảo, VASB và NCA dự kiến sẽ phối hợp xây dựng bộ quy tắc thực hành và sổ tay hướng dẫn bảo vệ dữ liệu cá nhân, bám sát quy định pháp luật và đặc thù của ngành, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp triển khai tuân thủ một cách hiệu quả và thống nhất hơn. Các sáng kiến này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực quản trị, tăng cường kiểm soát rủi ro và từng bước hình thành các chuẩn mực thực hành tốt trong toàn ngành.