Sự mở rộng nhanh của thị trường chứng khoán Việt Nam, cùng với làn sóng gia tăng mạnh mẽ của dòng tiền cá nhân và các sản phẩm tài chính mới, đang đưa thị trường bước sang một giai đoạn phát triển khác.

Ở giai đoạn này, minh bạch thông tin, chuẩn mực hành xử và đạo đức nghề nghiệp không còn là yêu cầu mang tính khuyến nghị, mà trở thành điều kiện nền tảng để bảo vệ niềm tin thị trường.

Bất kỳ biểu hiện nào của thao túng giá, quảng cáo sai lệch hay cam kết lợi nhuận thiếu cơ sở đều có thể gây tổn hại không chỉ cho nhà đầu tư, mà còn cho chính sự ổn định và phát triển dài hạn của thị trường.

Trước thực trạng đó, Hiệp hội Kinhdoanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) đã xây dựng Bộ Quy tắc Đạo đức nghề nghiệp trong ngành chứng khoán, hướng đến nâng cao chất lượng nhân sự và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường.

Không chỉ dừng ở yêu cầu tuân thủ Luật Chứng khoán 2019 và các quy định liên quan, Bộ Quy tắc hướng tới mục tiêu giúp người hành nghề “nội hóa” chuẩn mực đạo đức trong thực tiễn, qua đó hạn chế rủi ro, phòng ngừa vi phạm và bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư.

Bộ Quy tắc Đạo đức nghề nghiệp do VASB ban hành gồm 8 nguyên tắc cốt lõi, bao trùm toàn bộ hoạt động hành nghề trong lĩnh vực chứng khoán, bao gồm: Tuân thủ pháp luật; Xây dựng hệ thống và nguồn lực phù hợp; Nâng cao năng lực nhân sự; Cạnh tranh lành mạnh; Hiểu biết và ưu tiên lợi ích của khách hàng; Kiểm soát xung đột lợi ích; Đảm bảo đạo đức kinh doanh; Đồng thời lồng ghép các yếu tố môi trường – xã hội – quản trị (ESG) vào hoạt động nghề nghiệp.

Điểm đáng chú ý là các nguyên tắc không mang tính khái quát chung chung, mà được cụ thể hóa bằng các chuẩn mực hành xử và tình huống điển hình, sát với thực tiễn thị trường Việt Nam.

Song song với Bộ Quy tắc đạo đức nghề nghiệp chung, VASB cũng xây dựng và phổ biến các bộ tiêu chuẩn nghề nghiệp đối với người hành nghề nói chung và người hành nghề quản lý quỹ nói riêng.

Các tiêu chuẩn này nhấn mạnh 3 trụ cột chính là: Am hiểu pháp lý, năng lực chuyên môn và ý thức đạo đức trong phục vụ nhà đầu tư. Đây là những yếu tố quyết định chất lượng dịch vụ tài chính và mức độ tin cậy của các tổ chức trung gian trên thị trường.

Để Bộ Quy tắc không chỉ tồn tại trên văn bản, VASB chủ động triển khai nhiều hoạt động phổ biến và đào tạo cho hội viên thông qua các lớp bồi dưỡng, chương trình đào tạo chuyên đề và hội thảo chuyên sâu. Đặc biệt, Hiệp hội đang phối hợp cùng các trường đại học đào tạo tài chính - chứng khoán để đưa nội dung đạo đức nghề nghiệp vào chương trình giảng dạy chính thức, qua đó hình thành nhận thức và chuẩn mực hành nghề ngay từ giai đoạn đào tạo nguồn nhân lực.

Một điểm nhấn đáng chú ý là việc VASB phối hợp với Trường Đại học Tôn Đức Thắng xây dựng giáo trình và thử nghiệm nội dung “Profile đạo đức nghề nghiệp”. Trọng tâm của chương trình là hoàn thiện hệ thống đào tạo đạo đức nghề nghiệp dành riêng cho đội ngũ môi giới chứng khoán - lực lượng trực tiếp tiếp xúc với nhà đầu tư cá nhân và có ảnh hưởng lớn đến hành vi thị trường.

Theo kế hoạch, VASB sẽ hoàn thiện giáo trình đào tạo, triển khai ngân hàng câu hỏi đánh giá, tổ chức diễn đàn thường niên về đạo đức nghề nghiệp và ra mắt hệ thống lưu ý thông tin hành nghề. Song song đó, cổng đào tạo điện tử miễn phí cũng được nâng cấp, kết nối các nội dung đào tạo từ những hội viên tiên phong, góp phần lan tỏa chuẩn mực đạo đức trong toàn ngành.

VASB cho biết, sau khi công bố Bộ Quy tắc đạo đức nghề nghiệp, các chương trình đào tạo và bồi dưỡng chuyên sâu sẽ được triển khai nhằm chuẩn hóa hành vi nghề nghiệp giúp môi giới nhận diện rõ ranh giới giữa pháp luật, chuẩn mực đạo đức và văn hóa doanh nghiệp; đồng thời áp dụng quy trình phân tích tình huống để xử lý xung đột lợi ích phát sinh trong thực tiễn.

Về dài hạn, việc lan tỏa và thực thi nghiêm túc Bộ Quy tắc đạo đức nghề nghiệp được kỳ vọng sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro pháp lý và rủi ro danh tiếng cho các tổ chức trung gian, củng cố niềm tin của nhà đầu tư, qua đó đóng góp quan trọng vào mục tiêu xây dựng thị trường chứng khoán Việt Nam minh bạch, bền vững và từng bước tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.