HAG muốn khép lại chặng đường tại HAGL Agrico

Ngày 5/1, Công ty CP Hoàng Anh Gia Lai (HAG) đã công bố thông tin về việc đăng ký bán toàn bộ số cổ phiếu đang nắm giữ tại Công ty CP Nông nghiệp Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HAGL Agrico, UPCoM: HNG).

Theo đó, HAG đăng ký bán ra 91,375 triệu cổ phiếu HNG, tương ứng 8,24% vốn điều lệ. Giao dịch dự kiến được thực hiện hoàn toàn theo phương thức thỏa thuận, trong thời gian từ ngày 8/1 đến 6/2 nhằm phục vụ mục tiêu cơ cấu lại các khoản đầu tư. Nếu hoàn tất, Hoàng Anh Gia Lai sẽ chính thức thoái sạch vốn, không còn nắm giữ bất kỳ cổ phần nào tại HAGL Agrico.

Đây được xem là bước đi cuối cùng trong lộ trình thoái vốn kéo dài nhiều năm của Hoàng Anh Gia Lai tại HAGL Agrico, gắn với quá trình tái cơ cấu tài chính và xử lý nghĩa vụ nợ. Tính từ năm 2021 đến nay, HAG đã bán ra tổng cộng hơn 361 triệu cổ phiếu HNG, từng bước hạ tỷ lệ sở hữu từ mức chi phối xuống còn 8,24% trước khi đăng ký thoái toàn bộ.

Việc HAG dứt khoát rút lui diễn ra trong bối cảnh bức tranh tài chính của HAGL Agrico tiếp tục ảm đạm. Riêng quý III/2025, doanh thu đạt khoảng 215 tỷ đồng, song áp lực chi phí tài chính lớn khiến doanh nghiệp tiếp tục ghi nhận khoản lỗ sau thuế xấp xỉ 119 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu thuần đạt 431 tỷ đồng, tăng gần 50% so với cùng kỳ, nhưng lỗ ròng vẫn lên tới khoảng 378 tỷ đồng. Tính đến ngày 30/9/2025, lỗ lũy kế của HAGL Agrico ở mức xấp xỉ 9,8 nghìn tỷ đồng.

Tính đến ngày 30/9/2025, tổng tài sản của HAGL Agrico đạt 19.136,3 tỷ đồng, trong khi lượng tiền mặt chỉ còn vỏn vẹn 6,1 tỷ đồng, mức rất thấp so với quy mô hoạt động. Cơ cấu tài sản cho thấy phần lớn nguồn lực đang “kẹt” tại chi phí xây dựng dở dang, với giá trị lên tới 8.197 tỷ đồng, chủ yếu tập trung ở các dự án phát triển vườn cây ăn trái, cao su và chăn nuôi bò, cùng hệ thống nhà xưởng. Bên cạnh đó, tài sản cố định đạt 5.396 tỷ đồng và hàng tồn kho ở mức 2.415,2 tỷ đồng, phản ánh thực trạng tài sản lớn nhưng tính thanh khoản hạn chế.

Trái ngược với bức tranh tài chính nhiều gam trầm tại HAGL Agrico do ông Trần Bá Dương giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hoàng Anh Gia Lai của bầu Đức lại ghi nhận chuỗi 18 quý liên tiếp kinh doanh có lãi. Kết quả này giúp doanh nghiệp xóa sạch khoản lỗ lũy kế từng lên tới gần 7.500 tỷ đồng, đưa tình hình tài chính trở lại trạng thái dương.

Riêng trong quý III/2025, Hoàng Anh Gia Lai đạt doanh thu 1.895 tỷ đồng và lãi sau thuế 432 tỷ đồng, lần lượt tăng 32% và 23% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu vượt 5.600 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt hơn 1.312 tỷ đồng. Trên nền tảng kết quả này, bầu Đức đặt mục tiêu đưa lợi nhuận của Hoàng Anh Gia Lai lên mức 5.000 tỷ đồng vào năm 2028.

Nhìn lại chặng đường hợp tác

HAGL Agrico được thành lập năm 2010, từng phát triển mạnh các loại cây công nghiệp dài ngày như cao su và cọ dầu với tổng diện tích khoảng 85.000 ha tại Gia Lai, Đắk Lắk, Lào và Campuchia. Tuy nhiên, giai đoạn giá cao su lao dốc đã đẩy doanh nghiệp vào khủng hoảng tài chính, với tổng dư nợ ghi nhận đến đầu tháng 8/2018 vượt 18.400 tỷ đồng.

Trong bối cảnh đó, nhóm doanh nghiệp của bầu Đức buộc phải tìm kiếm đối tác chiến lược. Tháng 8/2018, THACO chính thức tham gia HAGL Agrico với vai trò nhà đầu tư chiến lược, nắm giữ 27,63% vốn điều lệ. Sau Đại hội đồng cổ đông bất thường đầu năm 2021, quyền kiểm soát và điều hành HAGL Agrico được chuyển sang nhóm cổ đông liên quan THACO, đồng thời Trần Bá Dương đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Hội đồng quản trị doanh nghiệp.

Dù đã trải qua nhiều năm tái cơ cấu dưới sự điều hành của cổ đông chi phối mới, HAGL Agrico vẫn chưa thể thoát khỏi vòng xoáy thua lỗ. Quý III/2025 đánh dấu quý thứ 18 liên tiếp doanh nghiệp kinh doanh không có lãi, khiến vốn chủ sở hữu tại thời điểm cuối tháng 9/2025 chỉ còn khoảng 1.601 tỷ đồng.

Áp lực tài chính tiếp tục là gánh nặng lớn khi tổng nợ phải trả của HAGL Agrico đạt khoảng 17.535 tỷ đồng, gấp gần 11 lần vốn chủ sở hữu và tăng khoảng 16% so với đầu năm. Trong cơ cấu nợ, dư nợ tài chính vượt 10.200 tỷ đồng, trong đó nợ ngắn hạn chiếm gần 95%.

Chia sẻ với cổ đông, lãnh đạo HAGL Agrico từng thẳng thắn ví tình trạng doanh nghiệp như “một cái xác không hồn”, phản ánh thực trạng tài chính kiệt quệ và khối lượng tồn đọng kéo dài nhiều năm. Ban lãnh đạo cho biết năm 2025 được xem là giai đoạn then chốt để xử lý dứt điểm các vấn đề còn tồn tại, qua đó tạo tiền đề cho việc bước sang năm 2026 với trạng thái tài chính “nhẹ gánh” hơn.

Cùng làm nông nghiệp, nhưng hai con đường khác nhau

Cùng hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nhưng bức tranh tài chính tại hai doanh nghiệp gắn với bầu Đoàn Nguyên Đức và ông Trần Bá Dương đang cho thấy sự phân hóa rõ nét, bắt nguồn từ khác biệt về mô hình kinh doanh và năng lực tái cơ cấu tài chính.

Về mô hình sản xuất, sau nhiều năm thử nghiệm, Hoàng Anh Gia Lai (HAG) đã thu hẹp trọng tâm vào hai loại cây trồng được đánh giá có hiệu quả kinh tế cao là chuối cho dòng tiền ngắn hạn ổn định và sầu riêng mang lại giá trị dài hạn. Trên nền tảng dòng tiền từ hai sản phẩm chủ lực này, HAG tiếp tục lên kế hoạch mở rộng sang cây cà phê với quy mô khoảng 10.000 ha vào cuối năm 2027.

Ngược lại, HAGL Agrico (HNG) vẫn duy trì tỷ trọng lớn ở cây cao su, lĩnh vực có biên lợi nhuận thấp và thường xuyên phải bán hàng dưới giá vốn. Lỗ gộp kéo dài, cộng thêm chi phí quản lý và chi phí lãi vay, khiến áp lực tài chính ngày càng chồng chất. Đáng chú ý, đầu ra của HNG hiện chủ yếu phụ thuộc vào Thaco Agri, trong khi HAG không lệ thuộc vào một khách hàng lớn duy nhất, giúp giảm rủi ro tập trung.

Khác biệt thứ hai nằm ở khả năng huy động vốn và tái cơ cấu nợ. Trong những năm gần đây, bầu Đức liên tục triển khai các biện pháp xử lý tài chính quy mô lớn, từ việc đàm phán với ngân hàng để xóa hơn 1.400 tỷ đồng lãi vay trong năm 2023, phát hành 130 triệu cổ phiếu riêng lẻ thu về khoảng 1.300 tỷ đồng năm 2024, đến hoán đổi khoản nợ 2.520 tỷ đồng thành cổ phiếu trong năm 2025.

Gần đây nhất, HAG công bố kế hoạch niêm yết hai công ty con là Công ty TNHH Hưng Thắng Lợi Gia Lai và Công ty CP Gia Súc Lơ Pang trong giai đoạn 2026–2027 nhằm mở rộng kênh huy động vốn. Chuỗi động thái này góp phần cải thiện dòng tiền và giảm áp lực chi phí lãi vay cho doanh nghiệp.

Ở chiều ngược lại, HNG hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn từ Thaco Agri, trong khi dư địa huy động vốn mới khá hạn chế. Cổ phiếu HNG đã bị hủy niêm yết trên HoSE và hiện giao dịch trên UPCoM ở mức 6.300 đồng/cổ phiếu, thấp hơn mệnh giá, khiến khả năng tiếp cận thị trường vốn ngày càng khó khăn.

Bản thân Thaco Agri cũng đang đối mặt với áp lực tài chính. Doanh nghiệp ghi nhận lãi sau thuế 42 tỷ đồng trong năm 2023 và giảm mạnh xuống còn 10 tỷ đồng năm 2024, sau giai đoạn thua lỗ liên tiếp với mức lỗ 514 tỷ đồng năm 2021 và 869 tỷ đồng năm 2022.