Xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc tăng vọt, đạt 357 triệu USD

Xuất khẩu cá tra đạt 1,3 tỷ USD sau 7 tháng

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), lũy kế 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2025.

Riêng trong tháng 7, xuất khẩu cá tra mang về 203 triệu USD, tăng 4% so với cùng kỳ. Mức tăng thấp hơn so với những tháng trước cho thấy tốc độ tăng trưởng đang có dấu hiệu chậm lại, song nhu cầu trên thị trường quốc tế nhìn chung vẫn được duy trì.

Đáng chú ý nhất trong bức tranh xuất khẩu là Trung Quốc. Trong 7 tháng đầu năm, thị trường này đã chi 357 triệu USD nhập khẩu cá tra Việt Nam, tăng tới 31% so với cùng kỳ và chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch toàn ngành.

Riêng tháng 7, xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc tiếp tục tăng 15% so với cùng kỳ năm trước.

VASEP đánh giá kết quả này cho thấy Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò thị trường trụ cột, đồng thời trở thành điểm tựa quan trọng cho ngành cá tra trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu sang một số thị trường lớn khác gặp khó khăn.

Với kim ngạch 357 triệu USD sau 7 tháng, Trung Quốc hiện đóng góp hơn 1/4 tổng giá trị xuất khẩu cá tra của Việt Nam. Khoảng cách giữa thị trường này với Mỹ - một trong những đầu ra truyền thống lớn nhất của cá tra Việt - cũng đang được nới rộng.

Diễn biến tích cực tại Trung Quốc có ý nghĩa đáng kể với ngành cá tra bởi đây là thị trường có quy mô tiêu thụ lớn, vị trí địa lý gần và nhu cầu đa dạng đối với các sản phẩm thủy sản.

Tuy nhiên, mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào một thị trường cũng đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp về đa dạng hóa đầu ra, đặc biệt khi thương mại thủy sản quốc tế liên tục xuất hiện những thay đổi về chính sách và tiêu chuẩn nhập khẩu.

Trung Quốc tăng mạnh, xuất khẩu sang Mỹ giảm sâu

Trái ngược với đà tăng tại Trung Quốc, xuất khẩu cá tra sang Mỹ đang đối mặt với nhiều sức ép.

Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ đạt 189 triệu USD, giảm 8% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, riêng tháng 7, kim ngạch giảm tới 28%.

Với kết quả này, giá trị xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc hiện cao hơn Mỹ khoảng 168 triệu USD. Sức ép tại thị trường Mỹ được dự báo còn gia tăng sau kết quả mới nhất của đợt rà soát hành chính thuế chống bán phá giá.

Theo VASEP, ngày 12/8, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) công bố kết quả cuối cùng của đợt rà soát hành chính lần thứ 21 (POR21) đối với lệnh áp thuế chống bán phá giá cá tra - cá basa đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam. Giai đoạn rà soát kéo dài từ ngày 1/8/2023 đến ngày 31/7/2024.

Kết quả cuối cùng được đánh giá kém thuận lợi hơn đáng kể so với kết quả sơ bộ được công bố hồi tháng 2.

Cụ thể, mức thuế đối với Bien Dong Seafood Co., Ltd. được nâng từ mức sơ bộ 0,29 USD/kg lên 1 USD/kg, tương đương tăng gần 245%. NTSF Seafoods JSC chịu mức thuế cuối cùng 0,38 USD/kg, trong khi kết quả sơ bộ chỉ ở mức 0,07 USD/kg, tức tăng hơn 440%.

Hai doanh nghiệp không được điều tra riêng là Can Tho Import Export Seafood JSC (CASEAMEX) và Nam Viet Corporation (NAVICO) cùng chịu mức thuế 0,84 USD/kg, cao hơn đáng kể so với mức sơ bộ 0,23 USD/kg.

Nếu so với kỳ rà soát POR20, mức độ thay đổi còn rõ nét hơn. Khi đó, Bien Dong được hưởng mức thuế 0 USD/kg. Sáu doanh nghiệp hưởng mức thuế riêng, gồm CASEAMEX, Dai Thanh, Dong A, HungCa 6, NAVICO và NTSF, cũng đều có mức thuế 0 USD/kg.

Như vậy, sau một kỳ rà soát thuận lợi, kết quả POR21 đã đảo chiều đáng kể, qua đó làm gia tăng chi phí và sức ép cạnh tranh đối với cá tra Việt Nam tại Mỹ.

Cá tra Việt Nam đứng trước bài toán đa dạng thị trường

Diễn biến trái chiều tại hai thị trường lớn cho thấy bức tranh xuất khẩu cá tra Việt Nam đang có sự phân hóa ngày càng rõ rệt.

Một bên, nhu cầu từ Trung Quốc tăng mạnh giúp kim ngạch xuất khẩu toàn ngành duy trì mức tăng hai chữ số trong 7 tháng. Ở chiều ngược lại, thị trường Mỹ suy giảm và xuất hiện thêm rào cản từ thuế chống bán phá giá.

Với tổng kim ngạch đạt 1,3 tỷ USD và tăng 10% sau 7 tháng, ngành cá tra vẫn đang có nền tảng tương đối tích cực để bước vào những tháng cuối năm. Tuy nhiên, tốc độ tăng của riêng tháng 7 chỉ còn 4% cho thấy dư địa tăng trưởng không hoàn toàn thuận lợi.

Đặc biệt, mức thuế cao hơn tại Mỹ có thể ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, nhất là khi chi phí tiếp cận thị trường tăng trong khi cá tra phải cạnh tranh với nhiều loại cá thịt trắng khác.

Trong bối cảnh đó, sự tăng trưởng của thị trường Trung Quốc trở nên quan trọng hơn. Kim ngạch 357 triệu USD trong 7 tháng, tăng 31%, không chỉ đưa Trung Quốc trở thành đầu ra lớn nhất mà còn bù đắp đáng kể cho sự suy giảm tại Mỹ.

Tuy vậy, về dài hạn, việc duy trì tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa các thị trường. Ngoài Trung Quốc và Mỹ, doanh nghiệp cần tiếp tục mở rộng thị phần tại EU, ASEAN, Trung Đông, Nam Mỹ và những thị trường tiềm năng khác nhằm giảm rủi ro khi một thị trường lớn thay đổi chính sách.

Cùng với đa dạng hóa đầu ra, nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu và sản phẩm có giá trị gia tăng cũng là hướng đi quan trọng. Đây sẽ là cơ sở để cá tra Việt Nam giảm phụ thuộc vào cạnh tranh bằng giá và cải thiện giá trị thu về trên mỗi đơn vị sản phẩm xuất khẩu.