Pin LFP vượt pin niken lần đầu tiên, định hình lại chuỗi giá trị xe điện toàn cầu

Theo dữ liệu mới công bố của RhoMotion, năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành xe điện toàn cầu khi pin lithium-sắt photphat (LFP) lần đầu tiên vượt qua các dòng pin dựa trên niken về quy mô triển khai. Sự đảo chiều này không chỉ phản ánh thay đổi trong lựa chọn công nghệ pin mà còn cho thấy những dịch chuyển sâu sắc trong chuỗi cung ứng, chi phí sản xuất và cán cân cạnh tranh của ngành công nghiệp xe điện.

Trong nhiều năm, pin niken-mangan-coban (NMC) được xem là lựa chọn mặc định của các nhà sản xuất ô tô, đặc biệt tại thị trường Mỹ và châu Âu. Ưu thế lớn nhất của pin NMC nằm ở mật độ năng lượng cao, cho phép xe điện đạt quãng đường di chuyển dài hơn trong cùng một kích thước pin. Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng pin niken từng được hoàn thiện sớm, tạo điều kiện cho sản xuất quy mô lớn.

Tuy nhiên, những lợi thế này đi kèm chi phí không nhỏ. Niken và coban là các kim loại đắt đỏ, quá trình khai thác gây tác động môi trường lớn và gắn với nhiều tranh cãi về điều kiện lao động, đặc biệt tại Cộng hòa Dân chủ Congo – nơi cung cấp phần lớn nguồn coban toàn cầu. Áp lực chi phí, yêu cầu phát triển bền vững và rủi ro chuỗi cung ứng đã khiến các nhà sản xuất pin và ô tô buộc phải tìm kiếm hướng đi mới.

Trong bối cảnh đó, pin LFP – vốn không sử dụng niken và coban – nổi lên như một lựa chọn thay thế phù hợp. Theo RhoMotion, đến năm 2025, pin LFP đã chiếm hơn một nửa tổng số pin xe điện được sử dụng trên toàn cầu, vượt qua pin NMC lần đầu tiên trong lịch sử ngành. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, phản ánh sự thay đổi ưu tiên từ mật độ năng lượng tối đa sang chi phí, độ bền và tính bền vững.

Trung Quốc dẫn dắt làn sóng pin LFP, tác động lan rộng ra thị trường quốc tế

Một yếu tố then chốt thúc đẩy sự trỗi dậy của pin LFP là vai trò dẫn dắt của Trung Quốc. Các nhà sản xuất pin và ô tô Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào công nghệ LFP trong nhiều năm, tận dụng lợi thế chi phí thấp, quy mô sản xuất lớn và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng. Theo RhoMotion, trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2025, hơn 80% xe điện bán ra tại Trung Quốc được trang bị pin LFP.

Không chỉ dừng lại ở thị trường nội địa, sự thống trị của pin LFP Trung Quốc đang nhanh chóng lan rộng ra quốc tế. Châu Âu và châu Á (ngoài Trung Quốc) chiếm khoảng 75% tăng trưởng pin LFP toàn cầu trong năm qua, chủ yếu nhờ sự mở rộng của xe điện Trung Quốc tại các thị trường này. Theo báo cáo của Bloomberg, trích dẫn dữ liệu từ Dataforce, các hãng xe Trung Quốc đã chiếm tới 12,8% thị phần xe điện tại châu Âu trong tháng 11/2025 – tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Những cái tên như BYD, Leapmotor và Chery đều ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ.

Ở thượng nguồn, CATL tiếp tục giữ vai trò doanh nghiệp dẫn đầu thị trường pin LFP toàn cầu. Theo ước tính của RhoMotion, khoảng một phần ba số xe điện bán ra trên thế giới trong năm 2025 sử dụng pin do CATL sản xuất. Việc các nhà sản xuất ô tô lớn ngày càng chấp nhận pin LFP cho thấy những hạn chế truyền thống của công nghệ này đang dần được khắc phục.

Mặc dù pin NMC vẫn giữ lợi thế về mật độ năng lượng, các nhà sản xuất xe điện đã tìm ra nhiều giải pháp để bù đắp khoảng cách này. Thiết kế pin theo hướng cell-to-pack và cell-to-chassis cho phép tăng số lượng cell trong cùng một không gian, trong khi vật liệu anode và cathode được tối ưu hóa giúp cải thiện hiệu suất tổng thể. Nhờ đó, xe điện sử dụng pin LFP ngày nay có thể đáp ứng tốt nhu cầu di chuyển hàng ngày, với chi phí thấp hơn và độ an toàn cao hơn.

Nhận thấy xu hướng dịch chuyển rõ rệt, các tập đoàn pin Trung Quốc đang tích cực mở rộng sản xuất pin LFP tại châu Âu nhằm giảm rủi ro từ thuế quan và duy trì quan hệ chặt chẽ với các hãng xe bản địa. BYD và CATL đều đang xây dựng nhà máy sản xuất pin tại Hungary. CATL hiện đã vận hành một nhà máy tại Đức và đang lên kế hoạch xây dựng thêm nhà máy tại Tây Ban Nha, hợp tác với Stellantis. Động thái này cho thấy pin LFP không còn là giải pháp “giá rẻ” dành riêng cho thị trường Trung Quốc, mà đang trở thành một phần cấu trúc của ngành xe điện toàn cầu.

Trái ngược với châu Âu và châu Á, Bắc Mỹ là khu vực hiếm hoi ghi nhận sự sụt giảm trong triển khai pin LFP năm 2025. Tại Mỹ, các biện pháp thuế quan và yêu cầu nghiêm ngặt về nguồn gốc vật liệu theo Đạo luật Giảm Lạm phát (IRA) đã hạn chế đáng kể pin sản xuất tại Trung Quốc. Hệ quả là chỉ một số ít mẫu xe điện tại thị trường Mỹ được trang bị pin LFP, khiến xu hướng chuyển dịch tại khu vực này diễn ra chậm hơn so với phần còn lại của thế giới.