Cây lạ mở thêm vụ thu nhập cho nông dân

Ở phường Mỹ Thới (An Giang), cây lúa nhiều năm qua vẫn là cây trồng chính của nông dân. Tuy nhiên, sản xuất lúa ngày càng chịu tác động từ chi phí đầu vào, thời tiết, sâu bệnh và biến động giá cả. Trong bối cảnh đó, một số hộ bắt đầu tìm hướng đi khác trên chính diện tích đất canh tác quen thuộc, thay vì tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào các vụ lúa truyền thống.

Cây mè được nhiều người dân lựa chọn vì phù hợp với điều kiện ruộng sau thu hoạch lúa. Ban đầu, một số hộ chỉ trồng thử nghiệm vài công để thăm dò hiệu quả. Sau khi nhận thấy cây dễ trồng, ít tốn công và có thể cho thu nhập khá, diện tích mè từng bước được mở rộng. Một số hộ còn vận động bà con cùng tham gia, qua đó hình thành vùng sản xuất tập trung hơn.

Với người nông dân, điểm hấp dẫn của cây mè nằm ở vòng đời ngắn. Chỉ sau khoảng 70 - 75 ngày xuống giống, cây đã có thể thu hoạch. So với lúa, mè không cần tưới nhiều nước, chủ yếu tận dụng độ ẩm tự nhiên còn lại trong đất sau vụ lúa. Nhờ đó, người trồng giảm được chi phí bơm tưới, công chăm sóc và một phần áp lực về nguồn nước.

Cây mè cũng ít sâu bệnh và dễ kiểm soát hơn so với một số cây trồng khác. Điều này phù hợp với những hộ muốn có thêm một vụ sản xuất nhưng không phải đầu tư quá lớn về vật tư, nhân công. Trên diện tích hơn 1 ha, nông dân địa phương ghi nhận bình quân mỗi công đất cho sản lượng khoảng 140 - 160 kg mè. Với giá bán từ 60.000 - 70.000 đồng/kg, vụ mè năm nay mang lại nguồn thu đáng kể cho nhiều hộ.

Không phải năm nào cây mè cũng đạt năng suất cao như kỳ vọng, bởi thời tiết vẫn là yếu tố khó lường. Nếu gặp mưa kéo dài hoặc điều kiện bất lợi trong giai đoạn cây ra hoa, kết trái, năng suất có thể bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, với mức đầu tư thấp hơn và thời gian sản xuất ngắn, cây mè vẫn được nhiều hộ xem là lựa chọn đáng cân nhắc để tăng thêm thu nhập trên đất lúa.

Không chỉ tăng thu, cây mè còn giúp giữ đất

Điểm mới trong mô hình trồng mè ở Mỹ Thới không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế trước mắt. Với nhiều nông dân, cây mè còn có vai trò như một vụ luân canh giúp đất ruộng được “nghỉ” sau các vụ lúa liên tiếp.

Sau mỗi vụ lúa, việc đưa cây mè vào canh tác giúp giảm phèn, cải thiện điều kiện đất và tạo thuận lợi hơn cho vụ lúa tiếp theo. Đây là yếu tố quan trọng ở những vùng sản xuất lâu năm, nơi đất canh tác dễ bị suy giảm chất lượng nếu chỉ duy trì một loại cây trồng trong thời gian dài.

Thay vì xem mè là cây thay thế hoàn toàn cho lúa, nhiều hộ ở Mỹ Thới đang coi đây là cây trồng bổ sung trong hệ thống sản xuất. Cách làm này giúp nông dân có thêm nguồn thu giữa các vụ, đồng thời hạn chế rủi ro khi chỉ phụ thuộc vào một loại nông sản. Khi được tổ chức theo vùng tập trung, mô hình cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc áp dụng cơ giới hóa, hướng dẫn kỹ thuật và liên kết tiêu thụ.

Theo Chủ tịch UBND phường Mỹ Thới - đồng chí Vương Mai Trinh, trước đây phần lớn người dân địa phương sản xuất theo tập quán, hiệu quả kinh tế chưa cao, thu nhập còn bấp bênh do chịu tác động của thời tiết, dịch bệnh và biến động thị trường. Những năm gần đây, nhiều nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp hơn với điều kiện thực tế, đồng thời ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Trong điều kiện sản xuất nông nghiệp ngày càng chịu áp lực về chi phí và thời tiết, những cây trồng có khả năng thích ứng tốt như cây mè có thể trở thành lựa chọn phù hợp cho nhiều nông hộ. Quan trọng hơn, mô hình luân canh mè sau lúa cho thấy người dân đang thay đổi cách nhìn về ruộng đất: không chỉ trồng để thu một vụ, mà còn tính đến sức khỏe đất, chi phí sản xuất và nguồn thu ổn định lâu dài.