Từ lĩnh vực nhỏ đến ngành công nghiệp tăng trưởng cao

Pin của xe điện sau khi xuống cấp có thể không còn đáp ứng yêu cầu di chuyển đường dài, nhưng các vật liệu bên trong như lithium, cobalt hay nickel vẫn có giá trị cao. Thay vì bị loại bỏ hoàn toàn, chúng có thể được thu hồi để sản xuất các bộ pin mới. Một số chuyên gia thậm chí gọi phần cặn giàu khoáng chất thu được từ quá trình tái chế là “vàng đen” mới của ngành năng lượng.

Lý do khiến tái chế pin xe điện chưa sớm trở thành ngành công nghiệp quy mô lớn vì xe điện vẫn còn tương đối mới và số lượng xe đến cuối vòng đời chưa nhiều. Tuy nhiên, bức tranh này đang thay đổi nhanh chóng. Làn sóng xe điện được tung ra thị trường từ giai đoạn 2015–2020 dự kiến sẽ bắt đầu bước vào giai đoạn thay thế sau năm 2030.

Theo dự báo của McKinsey & Co., doanh thu toàn cầu từ chuỗi tái chế pin có thể đạt khoảng 70 tỷ USD mỗi năm vào năm 2040, so với mức khoảng 2,5 tỷ USD của năm trước đó. Con số này phản ánh tốc độ tăng trưởng đáng kể của lĩnh vực vốn trước đây chỉ đóng vai trò phụ trợ.

Các nhà sản xuất ô tô lớn như BMW, Volkswagen và Renault đang mở rộng hợp tác với các đơn vị tái chế nhằm bảo đảm nguồn cung vật liệu trong dài hạn. Đồng thời, nhiều công ty công nghệ như R3 Robotics đã triển khai robot tự động hóa quy trình tháo dỡ pin, giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu suất xử lý.

Việc công nghiệp hóa quá trình tháo dỡ và tái chế được xem là bước chuyển quan trọng. Khi quy mô tăng lên, chi phí thu hồi vật liệu có thể tiệm cận, hoặc cạnh tranh với chi phí khai thác và tinh chế nguyên liệu mới, từ đó cải thiện tính kinh tế của ngành.

Quy định và mục tiêu dài hạn định hình thị trường

Một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy tái chế pin xe điện là hệ thống quy định ngày càng chặt chẽ tại nhiều thị trường lớn. Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc đã ban hành các yêu cầu cụ thể về tỷ lệ thu hồi và tái sử dụng vật liệu pin.

Quy định về Pin của EU đặt mục tiêu đạt 70% lithium tái chế cho pin xe điện vào năm 2030. Bên cạnh đó, Đạo luật về Nguyên liệu thô quan trọng của châu Âu yêu cầu ít nhất 25% vật liệu pin phải có nguồn gốc trong EU và được tái chế, nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Trung Quốc cũng áp dụng cơ chế bắt buộc thu hồi pin, buộc các nhà sản xuất phải bảo đảm pin sau sử dụng được xử lý đúng quy trình. Trong khi đó, Mỹ chưa có luật liên bang về tái chế pin xe điện, nhưng một số bang đã bắt đầu triển khai quy định riêng. Tại bang Colorado, dự luật yêu cầu các nhà sản xuất ô tô phải bảo đảm pin được tái chế đúng cách dự kiến có hiệu lực từ năm 2028.

Các quy định này không chỉ nhằm bảo vệ môi trường mà còn hướng đến mục tiêu an ninh nguyên liệu. Khi nhu cầu xe điện tăng cao, áp lực lên nguồn cung lithium, cobalt và nickel ngày càng lớn. Tái chế được xem là giải pháp bổ sung, giúp giảm rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.

Theo một nghiên cứu của tổ chức nghiên cứu môi trường RMI công bố năm ngoái, nếu ngành tái chế pin xe điện phát triển hoàn chỉnh, thế giới có thể không cần khai thác thêm khoáng chất mới cho pin sau năm 2050. Dù đây là kịch bản dài hạn, nó cho thấy tiềm năng của mô hình sản xuất tuần hoàn trong ngành năng lượng và giao thông.

Trong bối cảnh xe điện tiếp tục mở rộng thị phần toàn cầu, bài toán không chỉ nằm ở việc sản xuất bao nhiêu xe mới, mà còn ở cách xử lý những chiếc xe đã qua sử dụng. Tái chế pin vì thế không còn là khía cạnh phụ trợ, mà đang dần trở thành một trụ cột chiến lược của ngành công nghiệp xe điện trong giai đoạn tới.