Nông dân trồng giống cây "nhỏ" trên vùng đất sau lũ

Thời gian này, tại xóm Nà Tẻng (xã Hòa An, tỉnh Cao Bằng), mùa thu hoạch ớt đang bước vào giai đoạn cao điểm. Trên những luống ớt xanh tốt, nhiều hộ nông dân tất bật hái quả để kịp giao cho doanh nghiệp thu mua. Với một số gia đình từng chịu thiệt hại nặng trong đợt lũ năm 2025, vụ ớt này mang ý nghĩa lớn hơn một mùa thu hoạch thông thường, bởi đây là nguồn thu giúp họ từng bước ổn định lại cuộc sống.

Một hộ dân ở Nà Tẻng cho biết, sau lũ, gia đình rơi vào giai đoạn khó khăn khi nguồn thu nhập bị gián đoạn, nhiều diện tích canh tác phải cải tạo lại từ đầu. Khi được vận động tham gia mô hình trồng ớt hữu cơ, gia đình đăng ký làm thử với mong muốn có thêm hướng sản xuất phù hợp.

Từ khâu cải tạo đất, xuống giống đến chăm sóc, người dân được hướng dẫn quy trình canh tác theo hướng hữu cơ. Thay vì sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học như thói quen trước đây, mô hình áp dụng chế phẩm sinh học, phân hữu cơ và quy trình chăm sóc chặt chẽ hơn. Nhờ đó, diện tích ớt phát triển ổn định, cho thu hoạch đều.

Hiện ớt được doanh nghiệp thu mua với giá khoảng 21.000 - 23.000 đồng/kg. Mỗi đợt thu hoạch tuy không quá lớn, nhưng đều đặn, giúp các hộ có thêm khoản thu để trang trải sinh hoạt và tái đầu tư sản xuất.

Một hộ khác đang trồng khoảng 2.000 m2 ớt hữu cơ cho biết, trước đây diện tích này chủ yếu trồng ngô và rau màu truyền thống. Thu nhập từ các loại cây cũ thường bấp bênh do giá cả lên xuống, đầu ra thiếu ổn định. Từ khi chuyển sang trồng ớt hữu cơ, gia đình có thêm nguồn thu chắc chắn hơn, mỗi đợt hái được hơn 2 tạ ớt và được doanh nghiệp thu mua theo giá đã cam kết.

Từ làm theo kinh nghiệm sang sản xuất có liên kết

Điểm đáng chú ý của mô hình trồng ớt hữu cơ ở Hòa An không chỉ nằm ở cây trồng mới, mà còn ở sự thay đổi trong cách sản xuất. Trước đây, việc canh tác rau màu của nhiều hộ chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, quy mô nhỏ lẻ, ít ghi chép và còn sử dụng phân hóa học khá phổ biến.

Khi tham gia mô hình, người dân được hướng dẫn cụ thể từ khâu làm đất, xuống giống, chăm sóc đến phòng trừ sâu bệnh bằng chế phẩm sinh học. Việc ghi chép nhật ký sản xuất, kiểm soát quy trình canh tác cũng từng bước giúp nông dân hình thành thói quen sản xuất an toàn hơn, phù hợp với yêu cầu của thị trường.

Theo người dân địa phương, sau trận lũ, một số diện tích đất canh tác được bồi thêm lớp phù sa mới, khá phù hợp để phát triển cây rau màu. Tuy nhiên, nếu sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết tiêu thụ, hiệu quả kinh tế vẫn khó ổn định. Vì vậy, mô hình ớt hữu cơ gắn với doanh nghiệp được xem là hướng đi phù hợp để người dân mạnh dạn khôi phục sản xuất.

Không chỉ triển khai tại xóm Nà Tẻng, mô hình còn được thực hiện ở các xóm Thái Cường, Nà Mè, Dẻ Đoóng và Thanh Hùng, với tổng diện tích gần 10 ha. Doanh nghiệp tham gia liên kết hỗ trợ toàn bộ từ cây giống, phân bón, chế phẩm sinh học đến hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm sau thu hoạch.

Trong quá trình sản xuất, cán bộ kỹ thuật cũng trực tiếp xuống cơ sở để theo dõi, hướng dẫn người dân chăm sóc cây trồng. Cách làm này giúp hạn chế rủi ro trong giai đoạn đầu, nhất là với những hộ mới chuyển sang trồng ớt hữu cơ và chưa quen với quy trình canh tác an toàn.

Chính quyền xã Hòa An đánh giá, phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với liên kết doanh nghiệp là hướng đi phù hợp trong điều kiện hiện nay. Mô hình không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, mà còn góp phần giảm tác động đến môi trường và nâng giá trị nông sản địa phương.

Trong bối cảnh thiên tai, thời tiết cực đoan ngày càng khó lường, việc xây dựng những mô hình sản xuất có liên kết, có đầu ra và phù hợp điều kiện địa phương trở nên cần thiết hơn với vùng nông thôn miền núi. Từ những luống ớt ở Nà Tẻng, người dân Hòa An đang có thêm một cách để phục hồi sinh kế sau lũ, đồng thời từng bước chuyển sang phương thức sản xuất bền vững hơn.