Thứ bảy, 29/8/2026
Giữa vùng biển Đồ Sơn, đảo Hòn Dấu (Hải Phòng) là một điểm đến đặc biệt khi hội tụ cảnh quan tự nhiên, dấu ấn lịch sử, văn hóa và những công trình có ý nghĩa đối với ngành hàng hải, đo đạc của Việt Nam.
Nhìn từ trên cao, hòn đảo có hình dáng được ví như một trái tim nổi giữa mặt biển, phủ phần lớn bởi những tán rừng xanh. Hòn Dấu còn được biết đến với một số tên gọi như Song Ngư, Cồn Dừa, nhưng tên Hòn Dấu vẫn phổ biến hơn cả.
Không chỉ là một hòn đảo nhỏ ngoài khơi, nơi đây còn gắn với mốc cao độ 0 quốc gia, ngọn hải đăng gần 130 năm tuổi và nhiều câu chuyện lịch sử của vùng biển Hải Phòng.
Hòn đảo đặc biệt đặt mốc “độ cao 0” của Việt Nam
Hòn Dấu nằm ngoài khơi Đồ Sơn. Từ đất liền, du khách có thể đi tàu từ khu vực bến trong khu du lịch Hòn Dấu, với thời gian di chuyển ra đảo khoảng 10 phút.
Điều dễ nhận thấy khi đặt chân lên đảo là không gian xanh bao phủ. Hòn Dấu vẫn lưu giữ khu rừng tự nhiên với cấu trúc nhiều tầng, những cây cổ thụ lớn cùng hệ thống dây leo và rễ cây đan xen.
Trên đảo không có cộng đồng dân cư sinh sống cố định, chủ yếu là lực lượng làm nhiệm vụ quản lý, vận hành và bảo vệ.
Giữa không gian tưởng chừng chỉ dành cho du lịch và khám phá thiên nhiên, Hòn Dấu lại mang một vai trò đặc biệt trong hệ thống đo đạc quốc gia.
Đây là nơi gắn với mốc cao độ quốc gia, hay cao độ 0, được sử dụng làm cơ sở cho hệ thống độ cao của Việt Nam. Từ hệ quy chiếu này, độ cao của các điểm trên lãnh thổ có thể được xác định thống nhất, phục vụ công tác lập bản đồ, quy hoạch, xây dựng và nhiều lĩnh vực kỹ thuật khác.
Trước năm 1975, hai miền từng sử dụng các hệ thống độ cao khác nhau, với các điểm chuẩn liên quan đến Hòn Dấu ở miền Bắc và Mũi Nai ở miền Nam. Sau khi đất nước thống nhất, hệ độ cao lấy mực nước biển trung bình tại Hòn Dấu làm gốc được sử dụng thống nhất trên phạm vi cả nước.
Bởi vậy, phía sau vẻ ngoài bình lặng của hòn đảo là một ý nghĩa mà không phải điểm du lịch biển nào cũng có: một trong những cơ sở quan trọng để xác định độ cao trên lãnh thổ Việt Nam.
Nếu mốc cao độ tạo nên giá trị đặc biệt về khoa học và đo đạc, hải đăng Hòn Dấu lại được xem là biểu tượng dễ nhận biết nhất của hòn đảo.
Công trình được người Pháp khởi công xây dựng từ năm 1892, hoàn thành sau đó vài năm và chính thức lên đèn vào ngày 13/7/1898.
Hải đăng có tháp đèn cao khoảng 19m, gồm phần thân dưới dạng lăng trụ và phía trên mang hình bát giác. Tính từ mực nước biển, ngọn đèn nằm ở độ cao hơn 60m, tầm chiếu sáng khoảng 21 hải lý.
Suốt hơn một thế kỷ, ánh đèn từ Hòn Dấu đóng vai trò quan trọng trong việc dẫn hướng tàu thuyền hoạt động trên vùng biển Hải Phòng, đặc biệt đối với các phương tiện ra vào khu vực cảng biển phía Bắc.
Lịch sử của ngọn hải đăng cũng gắn với những năm tháng chiến tranh. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Hòn Dấu nhiều lần trở thành mục tiêu đánh phá nhằm phong tỏa hoạt động hàng hải tại Hải Phòng.
Năm 1967, hải đăng bị bom đánh sập. Lực lượng làm nhiệm vụ trên đảo sau đó dựng đèn tạm để duy trì tín hiệu, bảo đảm hoạt động dẫn đường trên biển không bị gián đoạn.
Sau chiến tranh, công trình trải qua nhiều lần sửa chữa. Đến năm 1995, hải đăng được trùng tu, phục hồi gần với diện mạo ban đầu.
Ngày nay, du khách có thể chinh phục 125 bậc cầu thang gỗ xoắn ốc để lên phía trên ngọn tháp. Từ đây mở ra tầm nhìn rộng về phía biển Đồ Sơn, với những con tàu qua lại giữa không gian biển trời.
Hòn Dấu còn nằm gần bến K15, địa danh gắn với những “con tàu không số” trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển trong thời kỳ kháng chiến. Năm 2009, đảo Hòn Dấu được công nhận là danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.
Hòn đảo không chỉ có thiên nhiên và hải đăng
Một điểm đặc biệt khác của Hòn Dấu là đời sống tín ngưỡng lâu đời của cộng đồng ngư dân vùng Đồ Sơn. Nổi bật trên đảo là đền Nam Hải Thần Vương. Theo truyền thuyết dân gian, nơi đây thờ một vị tướng nhà Trần hy sinh sau trận thủy chiến chống quân Nguyên - Mông trên sông Bạch Đằng.
Người dân tin rằng vị tướng sau khi mất đã trở thành vị thần bảo hộ cho những người đi biển. Một giai thoại khác kể rằng thuyền rồng của vua Tự Đức từng gặp bão khi đi qua vùng biển này. Sau khi cầu khấn, sóng gió lắng xuống và vị thần sau đó được sắc phong Nam Hải Thần Vương.
Hằng năm, từ ngày 8-10 tháng Hai Âm lịch, người dân vùng biển lại về đây tổ chức lễ hội, cầu mong những chuyến ra khơi thuận lợi và mùa đánh bắt bội thu.
Những câu chuyện dân gian xung quanh “thần đảo” cũng góp phần tạo nên một nét văn hóa đặc biệt cho Hòn Dấu. Người dân địa phương từ lâu truyền nhau quan niệm không tùy tiện chặt cây, bẻ cành trên đảo.
Dù mang màu sắc tín ngưỡng dân gian, những quy ước ấy phần nào góp phần hình thành ý thức gìn giữ cây cối và cảnh quan tự nhiên, giúp màu xanh trên Hòn Dấu được duy trì qua nhiều thế hệ.
Hiện hoạt động du lịch trên đảo vẫn được phát triển theo hướng thận trọng. Các phương án khai thác phải tính đến yêu cầu bảo vệ rừng, di tích và không gian cảnh quan vốn tạo nên nét riêng của hòn đảo.
Địa phương cũng đang nghiên cứu cải thiện hạ tầng tham quan và kết nối từ đất liền ra đảo, qua đó tạo thuận lợi hơn cho du khách nhưng vẫn hướng tới bảo tồn những giá trị sẵn có.
Chỉ mất khoảng 10 phút đi tàu từ Đồ Sơn, du khách có thể đặt chân tới một hòn đảo mang trong mình nhiều lớp giá trị: rừng xanh, hải đăng gần 130 năm tuổi, dấu tích lịch sử, tín ngưỡng của cư dân miền biển và đặc biệt là nơi gắn với mốc cao độ 0 của Việt Nam.
Chính những điều ít gặp ấy khiến Hòn Dấu không đơn thuần là một điểm ngắm biển, mà còn là địa danh đặc biệt trên bản đồ Hải Phòng.
Ý kiến bạn đọc (0)