Xe điện và cuộc đua xây dựng chuỗi cung ứng bền vững

Trong bối cảnh ngành giao thông toàn cầu đang chuyển dịch mạnh sang xe điện, một nghiên cứu mới cho thấy một số nhà sản xuất ô tô phương Tây đang đạt được những bước tiến đáng chú ý trong việc giảm phát thải từ quá trình sản xuất và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững.

Theo báo cáo của tổ chức môi trường Lead The Charge, các hãng xe tại Mỹ và châu Âu đã có những cải thiện đáng kể trong việc giảm lượng khí thải carbon từ các khâu sản xuất thép, nhôm và pin. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp cũng bắt đầu chú trọng hơn đến việc tìm nguồn cung khoáng sản một cách có trách nhiệm và minh bạch.

Kết quả đánh giá cho thấy Tesla đang đứng đầu bảng xếp hạng về mức độ cải thiện chuỗi cung ứng, tiếp theo là Ford và Volvo. Một số thương hiệu khác như Mercedes-Benz và Volkswagen cũng nằm trong nhóm dẫn đầu về nỗ lực giảm phát thải trong sản xuất.

Theo Lead The Charge, những tiến bộ này cho thấy việc xây dựng chuỗi cung ứng xe điện sạch và công bằng là mục tiêu hoàn toàn có thể đạt được nếu các doanh nghiệp thực hiện các biện pháp cụ thể và dài hạn.

Trong nhiều năm qua, cộng đồng khoa học đã đạt được sự đồng thuận rằng xe điện gây ô nhiễm ít hơn đáng kể so với xe sử dụng động cơ đốt trong khi xét trên toàn bộ vòng đời sử dụng. Nhờ không phát thải trực tiếp trong quá trình vận hành, phương tiện điện được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm lượng khí nhà kính trong ngành giao thông vận tải.

Việc chuyển đổi sang xe điện cũng được kỳ vọng góp phần giảm thiểu các tác động của biến đổi khí hậu, đồng thời cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn.

Chuỗi cung ứng xe điện vẫn đối mặt nhiều thách thức

Dù vậy, báo cáo cũng cho thấy ngành xe điện vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, đặc biệt liên quan đến chuỗi cung ứng vật liệu và năng lượng.

Một trong những thách thức lớn là nguồn điện cung cấp cho xe điện tại nhiều quốc gia vẫn phụ thuộc đáng kể vào các nhà máy nhiệt điện than. Điều này khiến quá trình chuyển đổi sang phương tiện điện chưa thể hoàn toàn tách khỏi các nguồn năng lượng hóa thạch.

Bên cạnh đó, quá trình sản xuất pin – bộ phận quan trọng nhất của xe điện vẫn gắn liền với việc khai thác nhiều loại khoáng sản hiếm như lithium, cobalt và nickel. Trong đó, việc khai thác cobalt tại Cộng hòa Dân chủ Congo từng được nhiều tổ chức quốc tế cảnh báo liên quan đến các vấn đề về lao động và điều kiện khai thác.

Để đánh giá mức độ cải thiện của ngành, Lead The Charge đã phân tích 18 nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới dựa trên 80 tiêu chí khác nhau. Các tiêu chí này bao gồm lượng phát thải carbon trong quá trình sản xuất vật liệu, mức độ sử dụng năng lượng sạch cũng như các tiêu chuẩn liên quan đến quyền lao động và trách nhiệm xã hội trong chuỗi cung ứng.

Kết quả cho thấy điểm số trung bình của các doanh nghiệp trong việc xây dựng chuỗi cung ứng không sử dụng nhiên liệu hóa thạch mới đạt khoảng 24%, tăng 5% so với năm trước. Trong khi đó, điểm trung bình về các tiêu chí liên quan đến nhân quyền và nguồn cung có trách nhiệm đạt khoảng 27%.

Tesla dẫn đầu bảng xếp hạng với tổng điểm 49%, tiếp theo là Ford với 45% và Volvo với 44%. Mercedes-Benz đạt 41% trong khi Volkswagen đạt 39%. Ở nhóm cuối bảng, một số hãng như BYD, Toyota, Honda, GAC và SAIC có điểm số thấp hơn trong nhiều tiêu chí đánh giá.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng khoảng cách giữa các cam kết môi trường của doanh nghiệp và việc thực hiện trên thực tế vẫn còn đáng kể. Trong một số trường hợp, các mục tiêu khử carbon trong chuỗi cung ứng chưa đi kèm với các kế hoạch triển khai cụ thể.

Đáng chú ý, Toyota, BYD và Honda được cho là chưa đạt tiến bộ rõ rệt trong việc giảm phát thải carbon trong chuỗi cung ứng thép. Ngược lại, một số hãng đã đạt bước tiến trong lĩnh vực pin.

Toyota gần đây cải thiện thứ hạng về tính bền vững của pin nhờ áp dụng thiết kế pin dễ tháo lắp, giúp tăng khả năng tái chế. Bên cạnh đó, các hãng như Tesla, Renault, Mercedes-Benz, Volkswagen và Ford được đánh giá có chuỗi cung ứng pin cải thiện đáng kể.

Mặc dù vậy, điểm số trung bình chỉ 24% của toàn bộ các nhà sản xuất được khảo sát cho thấy quá trình xây dựng chuỗi cung ứng xe điện bền vững vẫn còn ở giai đoạn đầu. Điều này cho thấy ngành công nghiệp ô tô vẫn cần nhiều nỗ lực hơn để giảm phát thải carbon và đảm bảo các tiêu chuẩn môi trường cũng như xã hội trong toàn bộ chuỗi giá trị.