Vì sao giá vàng thế giới tăng 200 USD, nhưng người mua trong nước vẫn ngậm ngùi chịu lỗ?

Vàng thế giới tăng 200 USD/ounce, giá vàng trong nước lại giảm

Những tuần gần đây, thị trường vàng thế giới liên tục chinh phục các vùng giá cao, thậm chí có thời điểm vượt mốc 4.500 USD/ounce. Thông thường, diễn biến này được kỳ vọng sẽ kéo giá vàng trong nước đi lên và mang lại lợi nhuận cho những người đã mua từ trước. Tuy nhiên, thực tế khoảng hai tháng vừa qua lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác.

“Khi tôi mua, vàng thế giới khoảng 4.300 USD/ounce, nhà vàng để giá 151 triệu đồng/lượng. Nay vàng thế giới tăng, tôi chẳng những không lãi mà còn đang lỗ”, chị Hoa, một nhân viên văn phòng tại Hà Nội, chia sẻ.

Trường hợp trên phản ánh khá rõ diễn biến trái chiều giữa hai thị trường. Chiều 18/6, khi giá vàng thế giới dao động quanh 4.300 USD/ounce, nhiều thương hiệu lớn như SJC, DOJI, Bảo Tín Minh Châu và Bảo Tín Mạnh Hải niêm yết vàng nhẫn với giá mua vào - bán ra phổ biến quanh 148,8 - 151,3 triệu đồng/lượng.

Đến sáng 20/8, vàng thế giới đã tiến sát 4.500 USD/ounce, tức tăng khoảng 200 USD/ounce so với giữa tháng 6. Thế nhưng tại thị trường trong nước, giá mua vào phổ biến chỉ quanh 143 triệu đồng/lượng, còn bán ra khoảng 146 - 147 triệu đồng/lượng.

Điều đó có nghĩa trong khoảng hai tháng, dù giá vàng quốc tế tăng đáng kể, người mua vàng trong nước tại vùng giá 150 - 151 triệu đồng/lượng vẫn chưa thể có lãi. Thậm chí, nếu bán lại theo giá mua vào hiện tại, khoản lỗ có thể lên tới nhiều triệu đồng cho mỗi lượng, chưa kể khoảng cách mua - bán tại từng thương hiệu.

Diễn biến tưởng như nghịch lý này xuất phát từ thực tế giá vàng trong nước không vận động hoàn toàn đồng nhất với thị trường quốc tế. Ngoài giá thế giới và tỷ giá, một biến số quan trọng khác là khoảng chênh lệch giữa giá vàng trong nước với giá quốc tế quy đổi, thường được gọi là premium.

Có thể hình dung đơn giản, giá vàng trong nước gồm phần giá vàng thế giới sau quy đổi cộng thêm mức chênh lệch hình thành trên thị trường nội địa. Khi khoản chênh lệch này lớn, giá vàng Việt Nam có thể cao hơn thế giới hàng chục triệu đồng mỗi lượng. Ngược lại, khi chênh lệch co lại, giá trong nước sẽ tiến sát giá quốc tế, ngay cả khi vàng thế giới đang tăng.

Chẳng hạn, tại thời điểm 18/6, khi vàng thế giới ở khoảng 4.300 USD/ounce, mức quy đổi tương đương khoảng 141 triệu đồng/lượng. Nếu giá vàng trong nước ở vùng 151 triệu đồng/lượng, phần chênh lệch tương ứng khoảng 10 triệu đồng/lượng.

Nhưng khi vàng thế giới tăng lên khoảng 4.500 USD/ounce, giá quy đổi lên khoảng 143 triệu đồng/lượng, trong khi mức chênh lệch chỉ còn khoảng 3,5 triệu đồng/lượng. Khi đó, giá vàng trong nước vào khoảng 146,5 triệu đồng/lượng.

Như vậy, phần tăng của giá vàng thế giới đã không đủ bù lại phần giảm của chênh lệch nội địa. Đây chính là lý do vàng quốc tế tăng nhưng giá vàng trong nước vẫn có thể giảm.

Rủi ro "co premium" mà người mua vàng cần lưu ý

Điểm đáng chú ý của thị trường hiện nay là khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới đã thu hẹp đáng kể. Từ mức khoảng 10 triệu đồng/lượng trong ví dụ giữa tháng 6, chênh lệch hiện chỉ còn dưới 5 triệu đồng/lượng tại nhiều thời điểm.

Nếu nhìn xa hơn, sự thay đổi còn rõ rệt hơn. Trong những giai đoạn thị trường nóng, giá vàng trong nước từng cao hơn giá thế giới quy đổi 20 triệu, 25 triệu, thậm chí khoảng 30 triệu đồng/lượng. Khi đó, người mua không chỉ trả tiền cho bản thân lượng vàng mà còn phải trả một khoản chênh lệch nội địa rất lớn.

Đây cũng là điểm nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý khi đánh giá khả năng sinh lời của vàng. Việc mua vàng trong nước khi premium ở mức cao đồng nghĩa người mua đang chịu đồng thời hai biến số: giá vàng thế giới có tăng hay không và phần chênh lệch nội địa có được duy trì hay không.

Giả sử vàng thế giới tăng 5%, nhưng premium giảm mạnh hơn phần tăng đó, giá vàng trong nước vẫn có thể giảm. Ngược lại, vàng quốc tế chỉ cần tăng vừa phải nhưng premium bất ngờ nới rộng, giá trong nước có thể tăng nhanh hơn nhiều.

Rủi ro này có thể gọi là "co premium". Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến việc chỉ nhìn vào đồ thị vàng thế giới để quyết định mua vàng trong nước tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Khoảng hai tháng vừa qua là một ví dụ điển hình. Người mua vàng ở vùng 150 - 151 triệu đồng/lượng có thể đã dự đoán đúng xu hướng của vàng thế giới khi kim loại quý sau đó tăng từ khoảng 4.300 lên 4.500 USD/ounce. Tuy nhiên, khoản đầu tư vẫn thua lỗ bởi phần chênh lệch giữa hai thị trường giảm nhanh hơn mức tăng của vàng quốc tế.

Ở chiều ngược lại, việc premium hiện đã thu hẹp xuống dưới 5 triệu đồng/lượng cũng tạo ra một trạng thái khác so với trước. Nếu chênh lệch tiếp tục duy trì ở vùng thấp trong khi vàng thế giới tăng, khả năng giá trong nước phản ánh rõ hơn diễn biến quốc tế sẽ lớn hơn. Dù vậy, điều này không đồng nghĩa giá vàng chắc chắn tăng, bởi tỷ giá, cung - cầu và chính sách quản lý thị trường vẫn có thể tác động đáng kể.

Do đó, câu hỏi "vàng thế giới lên 4.500 USD/ounce thì vàng trong nước sẽ lên bao nhiêu?" thực tế không có một đáp án cố định. Cùng một mức giá vàng thế giới, giá trong nước hoàn toàn có thể khác nhau hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu đồng mỗi lượng tùy vào mức chênh lệch tại từng thời điểm.

Với người đang nắm giữ vàng, một yếu tố khác cũng không thể bỏ qua là chênh lệch mua - bán. Nhà đầu tư mua theo giá bán ra nhưng khi thoát vị thế lại phải bán theo giá mua vào. Vì vậy, ngay cả khi giá niêm yết không giảm nhiều, khoảng cách mua - bán vài triệu đồng mỗi lượng cũng khiến người mua cần một mức tăng đủ lớn mới có thể hòa vốn.

Diễn biến hai tháng vừa qua vì thế cho thấy một bài học đáng chú ý: dự đoán đúng hướng đi của vàng thế giới chưa chắc đồng nghĩa sẽ kiếm được tiền từ vàng trong nước. Ngoài giá quốc tế, người mua cần quan sát đồng thời tỷ giá, khoảng cách mua - bán, cung - cầu và đặc biệt là mức premium giữa vàng Việt Nam với thế giới.

Khi khoản chênh lệch này còn lớn, rủi ro co premium có thể "ăn mòn" toàn bộ mức tăng của vàng thế giới. Ngược lại, khi premium đã về vùng thấp, diễn biến của giá quốc tế có thể được phản ánh trực tiếp hơn vào thị trường trong nước. Đây chính là biến số phía sau nghịch lý vàng thế giới tăng nhưng người mua vàng tại Việt Nam vẫn lỗ.