Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phấn đấu mỗi người dân được tiếp cận dịch vụ thiết yếu và cơ hội phát triển

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

Sau khi nghe báo cáo về tình hình thực hiện chính sách an sinh xã hội và các ý kiến trao đổi tâm huyết, thẳng thắn, phát biểu kết luận tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và sự chung sức của toàn xã hội, công tác an sinh đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Nhưng chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ người yếu thế vẫn còn nhiều bất cập, đòi hỏi phải đổi mới tư duy, hoàn thiện chính sách và tổ chức thực hiện quyết liệt, hiệu quả hơn.

Mục tiêu đến năm 2030 là hình thành cơ bản hệ thống an sinh xã hội đa tầng, bao trùm, số hóa, bảo đảm sàn an sinh tối thiểu cho mọi người dân. Đến 2045, hệ thống phải tiếp cận chuẩn mực các nước phát triển, thu nhập cao, dịch vụ chất lượng, tài chính bền vững, quản trị minh bạch, khả năng ứng phó nhanh trước các rủi ro.

Sàn an sinh tối thiểu phải bảo đảm chăm sóc y tế thiết yếu, thu nhập cơ bản và điều kiện phát triển cho trẻ em, hỗ trợ người trong độ tuổi lao động khi mất việc, mất sinh kế, thai sản, tai nạn, khuyết tật; bảo đảm thu nhập và chăm sóc thiết yếu cho người cao tuổi.

An sinh phải được đặt trong mối quan hệ gia đình và liên thế hệ. Việc làm, thu nhập của cha mẹ gắn liền với điều kiện sống, chăm sóc và học tập của con cái; sức khỏe, đời sống của người cao tuổi tác động trực tiếp đến cả gia đình. Chính sách vì vậy phải được đánh giá bằng lợi ích đối với mỗi người, sự bền vững của gia đình và tương lai của thế hệ sau.

Tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau” phải được cụ thể hóa bằng những kết quả có thể kiểm tra. Không để người dân rơi xuống dưới mức sống tối thiểu mà không được phát hiện, trẻ em bỏ học vì nghèo, người khuyết tật đặc biệt nặng không có người chăm sóc, gia đình gặp thiên tai phải chờ đợi quá lâu mới được hỗ trợ.

Để xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ và kết quả, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, thiết lập hồ sơ an sinh, đầu mối phục vụ. Chính phủ khẩn trương xây dựng Cơ sở dữ liệu an sinh xã hội quốc gia, kết nối với dữ liệu dân cư, bảo hiểm, thuế, việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở và thiên tai, bảo đảm an ninh, an toàn và quyền riêng tư. Mỗi người dân có một hồ sơ an sinh theo vòng đời, mỗi gia đình được đánh giá đầy đủ về hoàn cảnh, tình trạng cần hỗ trợ.

Củng cố sàn an sinh và cải cách chính sách trợ giúp xã hội. Mức trợ giúp phải được điều chỉnh phù hợp với mức sống tối thiểu, biến động giá cả và khả năng ngân sách, hỗ trợ bổ sung kịp thời những người gặp biến cố.

Mở rộng bảo hiểm xã hội và xây dựng thị trường lao động bao trùm. Hoàn thiện các gói bảo hiểm linh hoạt về mức đóng, thời gian đóng và phương thức tham gia, có hỗ trợ phù hợp đối với người thu nhập thấp. Thực hiện giới thiệu việc làm, hướng nghiệp cho đối tượng dễ bị tổn thương, yếu thế, ưu tiên hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn. Hỗ trợ thí điểm mô hình sinh kế đối với hộ gia đình có người cao tuổi, người khuyết tật; ưu tiên được vay vốn với lãi suất ưu đãi để tạo việc làm, tăng thu nhập.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, xây dựng hệ thống an sinh gia đình và liên thế hệ. Quy hoạch khu công nghiệp, khu kinh tế và đô thị phải đồng bộ giữa việc làm với nhà ở xã hội, trường học, cơ sở y tế, nhà trẻ và các dịch vụ thiết yếu. Chính sách an sinh phải theo người lao động, không bị gián đoạn bởi nơi cư trú hay loại hình việc làm. Nhà nước, địa phương và doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động phải cùng chia sẻ trách nhiệm phát triển nhà ở, trường học, nhà trẻ và thiết chế xã hội. Đặc biệt quan tâm trẻ em sống xa cha mẹ, trẻ em do ông bà chăm sóc và gia đình có nhiều người phụ thuộc, không để khó khăn của một thế hệ trở thành thiệt thòi của thế hệ sau.

Phát triển kinh tế chăm sóc, chủ động ứng phó với già hóa dân số; cần xây dựng chiến lược quốc gia về kinh tế chăm sóc, kết hợp y tế, phục hồi chức năng, công tác xã hội và chăm sóc tại gia đình, cộng đồng; nghiên cứu thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn tại một số địa phương; chuẩn hóa nghề chăm sóc, đào tạo và có chính sách phù hợp đối với nhân viên công tác xã hội, điều dưỡng và người chăm sóc tại nhà. Xây dựng mô hình nhà xã hội chăm sóc người cao tuổi độc thân, người cao tuổi cô đơn không nơi nương tựa, bảo đảm người cao tuổi không phải sống trong nhà tạm, nhà dột, nát.

Triển khai kịp thời chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ, lập sổ quản lý theo dõi sức khỏe người cao tuổi ở y tế tuyến xã; bảo đảm cơ hội phát triển công bằng cho trẻ em và người yếu thế. Bảo đảm người khuyết tật tiếp cận công trình công cộng, giao thông, giáo dục, y tế và dịch vụ số. Nâng cao khả năng thích ứng với thiên tai, dịch bệnh và quá trình phát triển xanh. Mỗi địa phương phải có bản đồ rủi ro, danh sách hộ dễ bị tổn thương và giải pháp. Các chương trình phát triển, thu hồi đất, sắp xếp sản xuất phải chú ý việc làm, thu nhập và sinh kế, có phương án đào tạo lại, hỗ trợ di chuyển, bảo hiểm thất nghiệp và tạo việc làm tại chỗ. Không để người nghèo và người lao động yếu thế phải gánh chịu phần bất lợi của quá trình phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, đổi mới quản trị, tài chính và giám sát xã hội; xây dựng bộ chỉ số quốc gia về an sinh xã hội, công bố hằng năm theo địa phương và nhóm dân cư; phải đo được mức độ bao phủ, sự đầy đủ của quyền lợi, tỷ lệ bỏ sót, thời gian giải quyết, chi phí người dân phải tự trả, khả năng có việc làm, khả năng tiếp cận của người khuyết tật và mức độ hài lòng. Nơi nào để sót đối tượng, giải quyết chậm, để người dân phản ánh kéo dài thì người đứng đầu phải chịu trách nhiệm và giải trình.

Công tác an sinh xã hội luôn đứng trước yêu cầu lớn trong khi nguồn lực có hạn, đối tượng và rủi ro không ngừng biến đổi. Vì vậy, càng phải có tầm nhìn dài hạn, xác định đúng ưu tiên, tổ chức thực hiện hiệu quả. Đột phá quan trọng nhất không chỉ là tăng mức trợ cấp mà là nâng cao năng lực của Nhà nước trong việc phát hiện, lắng nghe và hỗ trợ người dân kịp thời, bảo đảm các chính sách được thực hiện đồng bộ, phòng ngừa tốt rủi ro và tạo điều kiện để người dân tự vươn lên.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, nguồn lực cho an sinh không chỉ có ngân sách nhà nước mà còn có sức mạnh đoàn kết, lòng nhân ái, trách nhiệm cộng đồng và ý chí của mỗi người dân. Nhà nước bảo đảm sàn an sinh và kiến tạo cơ hội, doanh nghiệp tạo việc làm bền vững, xã hội phát huy tinh thần tương trợ, gia đình nuôi dưỡng trách nhiệm, mỗi người nỗ lực tự chủ và đóng góp cho cộng đồng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, phấn đấu để mỗi người dân Việt Nam, dù ở đâu và trong hoàn cảnh nào, đều được bảo vệ trước những rủi ro lớn, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và có cơ hội phát triển. Đó là nền tảng để đất nước vững bước trong kỷ nguyên mới, để thành quả tăng trưởng thực sự trở thành hạnh phúc của nhân dân và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Đó cũng là nền tảng xã hội bền vững, để mỗi thế hệ đều có lý do để tin tưởng vào tương lai.