Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Ngoại giao khoa học công nghệ phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã đề ra đường lối phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Nghị quyết số 59 của Bộ Chính trị khóa XIII về hội nhập quốc tế và Nghị quyết số 06 của Bộ Chính trị về thực hiện đường lối đối ngoại Đại hội XIV đã xác định rõ những chủ trương lớn. Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế đã được thành lập.

Đường lối đã rõ, cơ chế chỉ đạo đang được kiện toàn. Việc cấp thiết là tổ chức thực hiện đúng, nhanh và có kết quả cụ thể. Vì vậy, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 phải giúp toàn bộ hệ thống đối ngoại nhìn rõ việc đã làm, việc còn chậm; thống nhất nhiệm vụ ưu tiên, cách phối hợp và kết quả phải đạt sau Hội nghị.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, thế giới đang chuyển động nhanh và hết sức phức tạp. Tuy nhiên, hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là nguyện vọng chung. Vấn đề là phải nhận ra cơ hội sớm và biến cơ hội thành kết quả; không thể ngồi chờ thuận lợi đến, cũng không thể chỉ xử lý khi tình huống đã xảy ra.

Tình hình càng phức tạp càng phải bình tĩnh, chủ động, tuyệt đối không co lại; tự tin nhưng không chủ quan, mạnh dạn nhưng không phiêu lưu, mềm dẻo mà giữ vững nguyên tắc.

Mở rộng hợp tác đồng thời củng cố tự chủ chiến lược, nội lực và khả năng chống chịu. Đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong, sớm thấy, tham mưu đúng, hành động kịp thời; góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; mở đường, kết nối và tranh thủ nguồn lực phát triển.

Để đưa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV và các nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị toàn ngành Ngoại giao và các cơ quan làm công tác đối ngoại, tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược.

Nghiên cứu phải tập trung vào những vấn đề tác động trực tiếp, lâu dài đến an ninh và phát triển của Việt Nam: điều chỉnh chiến lược của các nước lớn; chuyển dịch các trung tâm kinh tế, công nghệ và quyền lực; biến động về thương mại, tài chính, năng lượng, nguồn nước. Trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, kinh tế số, chuyển đổi xanh, an ninh mạng và an ninh dữ liệu phải được nghiên cứu sớm, có chiều sâu.

Công tác nghiên cứu cần đặc biệt chú trọng nhận diện cơ hội và đề xuất hành động cụ thể. Phải tăng trao đổi giữa cơ quan nghiên cứu với đơn vị thực tiễn, giữa trong nước với cơ quan đại diện; phát huy mạng lưới chuyên gia, doanh nghiệp và người Việt Nam ở nước ngoài.

Đổi mới tư duy đòi hỏi bản lĩnh trong kiến nghị, đề xuất. Cán bộ tham mưu phải dám nêu vấn đề, bảo vệ kiến nghị đúng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Thế và lực mới đòi hỏi tâm thế tự tin, chủ động, có trách nhiệm, nhưng luôn chân thành, khiêm tốn và tôn trọng đối tác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh làm sâu sắc và nâng cao hiệu quả các mối quan hệ đối ngoại. Các khuôn khổ quan hệ đã thiết lập, nâng cấp phải được cụ thể hóa bằng chương trình hành động và dự án có kết quả đo đếm được.

Nâng cấp quan hệ là mở ra một chặng đường mới, không phải hoàn thành công việc. Sau mỗi chuyến thăm cấp cao phải có kế hoạch triển khai; mỗi thỏa thuận phải rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm, tiến độ và cách kiểm tra.

Các ưu tiên trong đối ngoại đã được xác định rõ. Trong mọi mối quan hệ, cần coi trọng lòng tin, sự chân thành và lợi ích lâu dài; xử lý thỏa đáng khác biệt, không để một vấn đề riêng lẻ ảnh hưởng toàn bộ quan hệ.

Hiệu quả của quan hệ không nằm ở tần suất tiếp xúc hay tên gọi khuôn khổ. Thước đo chính là môi trường hòa bình được củng cố, lợi ích đất nước được bảo vệ, thị trường được mở rộng, dự án được hình thành, công nghệ và nhân lực được nâng lên, nhân dân được hưởng lợi.

Mọi hoạt động đối ngoại phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị đưa ngoại giao phục vụ phát triển đi vào chiều sâu, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Ưu tiên tranh thủ nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao chất lượng đầu tư nước ngoài.

Thu hút có chọn lọc dự án công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, hạ tầng số, năng lượng sạch, công nghệ sinh học, nông nghiệp hiện đại; gắn đầu tư với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị cung ứng toàn cầu.

Mỗi cơ quan đại diện phải hiểu nhu cầu của đất nước, thế mạnh địa bàn, tìm đúng đối tác và theo sát công việc. Các bộ, ngành, địa phương phải chuẩn bị dự án, cơ chế, mặt bằng, nhân lực và điều kiện tiếp nhận. Cơ hội bên ngoài chỉ trở thành nguồn lực khi bên trong sẵn sàng.

Ngoại giao khoa học, công nghệ phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên. Xây dựng mạng lưới đối tác công nghệ, kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia; theo dõi xu hướng, tiêu chuẩn, chính sách mới; đưa tri thức và công nghệ phù hợp về nước. Ngoại giao không chỉ tìm vốn mà còn phải tìm tri thức, người tài và cách làm hay.

Cùng với đó, nâng cao chất lượng công tác người Việt Nam ở nước ngoài, ngoại giao văn hóa, thông tin đối ngoại, lãnh sự và bảo hộ công dân. Tạo điều kiện để kiều bào gắn bó, đóng góp cho quê hương; phát huy trí thức, doanh nhân và mạng lưới chuyên gia.

Dịch vụ lãnh sự phải thuận tiện, minh bạch; bảo hộ công dân phải nhanh, đúng, có trách nhiệm. Mọi hoạt động đối ngoại đều phải phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, nâng tầm đối ngoại đa phương và triển khai hội nhập quốc tế toàn diện, đồng bộ, hiệu quả.

Việc đăng cai Năm APEC 2027 phải được chuẩn bị từ sớm về nội dung, sáng kiến, cơ sở vật chất, nhân lực và vận động sự ủng hộ; triển khai Nghị quyết số 59 phải gắn hội nhập quốc tế với hoàn thiện thể chế và nâng cao nội lực.

Hội nhập sâu nhưng không phụ thuộc; mở cửa nhưng giữ vững tự chủ; tiếp thu tinh hoa thế giới để làm giàu bản sắc và sức mạnh Việt Nam. Đổi mới mạnh mẽ cơ chế phối hợp, kiểm tra và tổ chức thực hiện; tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn đang làm chậm triển khai các công việc.

Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế phải phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo chiến lược và điều phối thống nhất; xử lý vấn đề lớn, mới, khó, liên ngành, vượt thẩm quyền một cơ quan.

Bộ Ngoại giao, với trách nhiệm Cơ quan thường trực, làm tốt tham mưu, tổng hợp, điều phối, đôn đốc; chủ động phát hiện việc chậm và đề xuất cách tháo gỡ.

Đặc biệt coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới; cần làm tốt từ khâu tuyển chọn, đào tạo, đánh giá đến bố trí, sử dụng; lấy phẩm chất, năng lực và kết quả công việc làm thước đo; sớm hình thành đội ngũ chuyên gia giỏi về những địa bàn trọng yếu và lĩnh vực mới; có cơ chế thu hút, sử dụng nhân tài trong và ngoài ngành.

Nhấn mạnh các thế hệ đi trước đã để lại những tấm gương sáng về lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị, tinh thần tự học, phong cách và nghệ thuật ngoại giao, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn cán bộ hôm nay phải trân trọng, kế thừa truyền thống đó, đồng thời làm chủ kiến thức mới, công nghệ mới, ngoại ngữ, luật pháp quốc tế, kinh tế và văn hóa của đối tác.

Một nhà ngoại giao giỏi trước hết phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn lấy lợi ích quốc gia - dân tộc làm kim chỉ nam cho hành động. Mỗi cán bộ làm công tác đối ngoại cần luôn nhớ rằng phía sau mình là Đảng, là đất nước, là nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Hội nghị phải tạo ra sản phẩm cụ thể. Trước hết là việc triển khai các nghị quyết về đối ngoại, hội nhập quốc tế, xác định nhiệm vụ ưu tiên, tiến độ và trách nhiệm; tiếp đó là danh mục điều ước, thỏa thuận, cam kết và dự án quan trọng đang chậm; phân loại việc tự xử lý, việc cần phối hợp liên ngành và việc phải xin chủ trương.

Hội nghị cũng phải xác định thị trường, dự án, công nghệ, đối tác và nguồn nhân lực cần tập trung; đóng góp vào sơ kết một năm thực hiện Nghị quyết số 59 và chuẩn bị Chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới, trong giai đoạn mới.

Ngay sau Hội nghị, kết luận phải được chuyển thành kế hoạch, giao đúng người, xác định thời hạn và kiểm tra thường xuyên. Việc làm được ngay thì bắt tay vào làm; việc còn vướng phải báo cáo; vấn đề vượt thẩm quyền phải trình cùng phương án./.