Nghỉ hưu sớm năm 2026, lương hưu thay đổi thế nào?

Đóng đủ BHXH theo quy định vẫn được hưởng lương hưu

Theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người lao động thuộc nhóm luật định, khi nghỉ việc và có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên, có thể được hưởng lương hưu ở tuổi thấp hơn tối đa 5 năm so với tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường nếu đáp ứng thêm các điều kiện liên quan.

Trong đó, người có tổng thời gian từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành thuộc diện được xem xét.

Quy định cũng áp dụng đối với người có đủ thời gian làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bao gồm cả thời gian làm việc tại nơi có phụ cấp khu vực hệ số từ 0,7 trở lên trước ngày 1/1/2021.

Một số trường hợp có thể nghỉ ở tuổi thấp hơn tối đa 10 năm. Trong đó, người lao động có từ đủ 15 năm làm công việc khai thác than trong hầm lò thuộc diện này.

Riêng người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao không bị giới hạn về tuổi nghỉ hưu theo quy định.

Đối với một số nhóm thuộc lực lượng vũ trang, cơ yếu và dân quân thường trực, pháp luật cũng có quy định riêng về điều kiện tuổi và thời gian tham gia BHXH bắt buộc.

Điều kiện nghỉ trước tuổi do suy giảm khả năng lao động có sự khác biệt đáng kể. Theo Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người lao động thuộc trường hợp này phải có từ đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên.

Nếu có tuổi thấp hơn tối đa 5 năm so với tuổi nghỉ hưu bình thường và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%, người lao động có thể được giải quyết chế độ.

Trường hợp mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, người lao động có thể nghỉ ở tuổi thấp hơn tối đa 10 năm.

Ngoài ra, người có từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên cũng thuộc trường hợp được xem xét hưởng chế độ trước tuổi.

Tuổi nghỉ hưu năm 2026 được xác định thế nào?

Theo Nghị định 135/2020/NĐ-CP, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình hằng năm. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 1/1/2021.

Năm 2026, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường của lao động nam là 61 tuổi 6 tháng, còn lao động nữ là 57 tuổi.

Theo đó, nếu thuộc nhóm được nghỉ thấp hơn tối đa 5 tuổi, mốc tương ứng là 56 tuổi 6 tháng đối với nam và 52 tuổi đối với nữ.

Nếu thuộc trường hợp được nghỉ thấp hơn tối đa 10 tuổi, mốc tương ứng là 51 tuổi 6 tháng đối với nam và 47 tuổi đối với nữ.

Tuy nhiên, thời điểm nghỉ chính xác vẫn phải xác định theo tháng, năm sinh của từng người và lộ trình tuổi nghỉ hưu tương ứng.

Một trong những vấn đề được người lao động quan tâm là nghỉ trước tuổi có bị giảm mức hưởng hay không. Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, người lao động đủ điều kiện nghỉ sớm theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 không bị giảm tỷ lệ hưởng chỉ vì nghỉ trước tuổi.

Ngược lại, người nghỉ trước tuổi do suy giảm khả năng lao động theo Điều 65 sẽ bị giảm tỷ lệ.

Cụ thể, mỗi năm nghỉ trước tuổi bị giảm 2%. Trường hợp thời gian nghỉ trước tuổi dưới 6 tháng thì không giảm; từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng thì giảm 1%.

Do đó, người lao động cần phân biệt rõ hai nhóm nghỉ trước tuổi. Nhóm làm nghề, công việc hoặc địa bàn đặc thù theo Điều 64 có thể không bị trừ tỷ lệ, trong khi nhóm nghỉ do suy giảm khả năng lao động theo Điều 65 sẽ bị điều chỉnh mức hưởng theo số năm nghỉ sớm.