Một thương hiệu nhà sách lâu đời chính thức "dừng chân" ở tuổi 44

Thương hiệu nhà sách Phương Nam - Phú Thọ khép lại hành trình 44 năm

Thương hiệu nhà sách Phương Nam - Phú Thọ, một trong những địa chỉ lâu đời nhất của hệ thống, sẽ chính thức dừng hoạt động sau ngày 15/8, khép lại chặng đường hơn bốn thập kỷ gắn bó với nhiều thế hệ bạn đọc tại TP.HCM.

Những ngày đầu tháng 8, nhà sách vẫn duy trì hoạt động bình thường và đón lượng lớn khách hàng đến mua sách, văn phòng phẩm cũng như các sản phẩm văn hóa. Trước thời điểm đóng cửa, đơn vị triển khai chương trình giảm giá đến 50% kéo dài tới hết ngày 14/8 như lời tri ân dành cho khách hàng.

Thông báo “Chào tạm biệt” cũng được đặt tại cửa hàng, đồng thời hệ thống hướng dẫn khách hàng chuyển sang mua sắm tại hai địa điểm khác là Vạn Hạnh Mall và chi nhánh Ba Tháng Hai.

Nhà sách Phương Nam - Phú Thọ ra đời năm 1982, cùng thời điểm Công ty Văn hóa dịch vụ tổng hợp quận 11 - tiền thân của Công ty CP Văn hóa Phương Nam - được thành lập.

Đây cũng là nhà sách đầu tiên của hệ thống, đặt nền móng cho quá trình phát triển thương hiệu Phương Nam sau này.

Từ một đơn vị văn hóa cấp quận, Phương Nam từng bước mở rộng hoạt động, phát triển mạng lưới cửa hàng trên phạm vi cả nước và trở thành cái tên quen thuộc với nhiều thế hệ độc giả.

Riêng chi nhánh Phú Thọ, hơn 44 năm tồn tại khiến nơi đây không chỉ đơn thuần là một điểm bán sách mà còn trở thành không gian lưu giữ nhiều ký ức của khách hàng tại TP.HCM.

Theo thông báo của nhà sách, dù chi nhánh Phú Thọ dừng hoạt động, hệ thống Phương Nam vẫn duy trì gần 20 cửa hàng tại TP.HCM và hơn 40 địa điểm trên cả nước.

Quý II lỗ hơn 15 tỷ đồng, áp lực mặt bằng tăng mạnh

Việc đóng cửa chi nhánh lâu đời diễn ra trong bối cảnh Công ty CP Văn hóa Phương Nam (PNC) vừa công bố kết quả kinh doanh quý II/2026 với mức lỗ tăng mạnh.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất, doanh nghiệp ghi nhận khoản lỗ sau thuế hơn 15 tỷ đồng trong quý II, trong khi cùng kỳ năm trước chỉ lỗ khoảng 1 tỷ đồng.

Doanh thu thuần từ bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kỳ vẫn tăng khoảng 5%, đạt 151 tỷ đồng. Tuy nhiên, giá vốn hàng bán tăng tới 24%, lên khoảng 110 tỷ đồng khiến hiệu quả kinh doanh suy giảm rõ rệt.

Theo giải trình của ban lãnh đạo, một trong những nguyên nhân chính là doanh nghiệp phải ghi nhận bổ sung nghĩa vụ thanh toán tiền thuê mặt bằng trong giai đoạn từ tháng 11/2019 đến tháng 6/2026 với số tiền gần 13 tỷ đồng.

Khoản chi phí này được ghi nhận theo bản án của Tòa án nhân dân Khu vực 3 TP.HCM. Áp lực từ chi phí mặt bằng cũng thể hiện rõ trên báo cáo riêng lẻ của công ty mẹ. Doanh thu thuần của công ty mẹ trong quý II giảm khoảng 15%, chủ yếu do doanh thu từ hoạt động cho thuê mặt bằng suy giảm.

Trong khi đó, giá vốn hàng bán tăng từ 1,96 tỷ đồng lên 15,47 tỷ đồng, tương đương mức tăng gần 788%, cũng do khoản nghĩa vụ thanh toán tiền thuê mặt bằng gần 13 tỷ đồng nói trên.

Diễn biến này cho thấy bài toán mặt bằng tiếp tục là một trong những áp lực lớn đối với các doanh nghiệp bán lẻ có hệ thống cửa hàng vật lý, đặc biệt tại những vị trí trung tâm có chi phí thuê cao.

Với mô hình nhà sách, áp lực càng lớn khi doanh nghiệp vừa phải duy trì diện tích trưng bày rộng, vừa cạnh tranh với xu hướng mua sách trực tuyến và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng.

Thiên Long rút khỏi Phương Nam, Evertrust trở thành cổ đông lớn

Không chỉ gặp khó về kết quả kinh doanh, cơ cấu cổ đông của Văn hóa Phương Nam cũng đang có những thay đổi đáng chú ý. Trước đó, cuối tháng 3/2026, Tập đoàn Thiên Long bắt đầu thực hiện các bước để rút vốn khỏi PNC.

Thiên Long đầu tư vào Văn hóa Phương Nam từ tháng 6/2025 thông qua công ty con Tân Lực Miền Nam, nắm giữ 49,49% vốn.

Thời điểm đó, thương vụ được xem là bước đi chiến lược nhằm giúp Thiên Long mở rộng sang ngành hàng đồ chơi và lifestyle, đồng thời tận dụng mạng lưới gần 50 nhà sách tại các trung tâm thương mại, tuyến phố mua sắm và điểm du lịch của Phương Nam.

Tuy nhiên, chưa đầy một năm sau, hàng loạt nhân sự do Thiên Long giới thiệu tại PNC đồng loạt xin từ nhiệm.

Ngày 31/3/2026, PNC thông báo nhận đơn từ nhiệm của ba thành viên HĐQT gồm bà Võ Thị Hoàng Quân, bà Trần Tuệ Tri và ông Nguyễn Ngọc Trung Chánh.

Trong đó, bà Võ Thị Hoàng Quân, Giám đốc chiến lược Tập đoàn Thiên Long, đồng thời là một trong những nhân sự cấp cao đầu tiên tham gia quản lý PNC, cũng xin rời vị trí Tổng giám đốc.

Hai thành viên Ban kiểm soát là bà Nguyễn Thị Hương Lan và bà Đặng Thị Như Liễu cũng xin thôi chức. Ngoại trừ bà Trần Tuệ Tri, các nhân sự còn lại đều có liên quan đến Thiên Long.

Để thực hiện kế hoạch thoái vốn, ngày 18/3/2026, Tân Lực Miền Nam góp gần 145 tỷ đồng, tương ứng 99,94% vốn, thành lập CTCP Đầu tư Evertrust.

Pháp nhân này do Chủ tịch Thiên Long Cô Gia Thọ giữ chức Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch.

Theo cấu trúc giao dịch, Evertrust sẽ nhận toàn bộ số cổ phần PNC mà Thiên Long đang nắm giữ. Sau đó, Thiên Long dự kiến tìm đối tác để chuyển nhượng toàn bộ phần vốn tại Evertrust với mức giá mục tiêu không thấp hơn 144 tỷ đồng.

Ngày 6/8, Văn hóa Phương Nam cho biết Tân Lực Miền Nam đã hoàn tất chuyển nhượng toàn bộ 5,3 triệu cổ phiếu PNC, tương đương 49,49% vốn và chính thức không còn là cổ đông của doanh nghiệp.

Ở chiều ngược lại, Đầu tư Evertrust nhận chuyển nhượng số cổ phần này và trở thành cổ đông lớn sở hữu 49,49% vốn PNC.

Việc nhà sách Phương Nam - Phú Thọ khép lại hành trình 44 năm vì vậy diễn ra đúng thời điểm doanh nghiệp đứng trước nhiều thay đổi, từ áp lực chi phí, kết quả kinh doanh thua lỗ cho đến biến động cổ đông.

Dù hệ thống Phương Nam vẫn duy trì hàng chục cửa hàng trên cả nước, việc một chi nhánh mang tính biểu tượng phải đóng cửa cũng phần nào phản ánh thách thức của ngành bán lẻ sách truyền thống trong bối cảnh chi phí vận hành tăng và hành vi mua sắm của người tiêu dùng ngày càng thay đổi.